در این سری مقالات قصد داریم به تاریخچه کنسولهای بازی کامپیوتری بپردازیم؛ دستگاههایی که جایگاه ویژهای در خاطرات بسیاری از خوانندگان دارند. این سلسله مقالات را با این مقاله درباره تیوی گیم آغاز میکنیم که عملا اولین کنسول بازی بود که به ایران وارد شد و در ادامه به کنسولهای مشهور بعدی خواهیم پرداخت.
کامپیوترها در دهه ۱۹۷۰ داشتند جای خود را در دنیا باز میکردند و جایگاه ویژهای در بسیاری از بخشهای زندگی مییافتند؛ از جمله بخش سرگرمی.
بازیهای کامپیوتری روی دستگاههای Arcade با محبوبیت فوقالعادهای یافتند (دستگاههای بزرگی که اغلب در اماکن عمومی نصب میشوند و میتوان با انداختن سکه داخل آنها به بازی پرداخت)، همین باعث شد شرکتها به فکر آن باشند که این دستگاهها را به خانهها ببرند و کنسولهای بازی خانگی بسازند.
Color TV-Game یکی از اولین نمونههای کنسولهای بازی خانگی بود. این دستگاه که در سال ۱۹۷۷ به بازار عرضه شد بلافاصله جایگاه ویژهای در میان علاقمندان به صنعت نوظهور بازیهای کامپیوتری پیدا کرد. این دستگاه به ایران هم رسید و با نام تیوی گیم مشهور شد.
بازی Pong
این بازی یکی از اولین بازیهای کامپیوتری است. Pong ابتدا در دستگاههای بزرگ بازی (Arcade) نصب میشد و سپس به کنسولهای خانگی هم راه یافت. Pong از اولین بازیهای کامپیوتری است که به محبوبیت و شهرت رسید. این بازی را ابتدا شرکت آتاری در سال ۱۹۷۲ به بازار عرضه کرد. نولان بوشنل، موسس شرکت آتاری به عنوان تمرین از آلن آلکام خواست که این بازی را طراحی کند و کیفیت آن در آن زمان به حدی بالا بود که آتاری تصمیم گرفت آن را به بازار عرضه کند. این بازی با تیوی گیم شرکت نینتندو محبوبیت فوقالعادهای پیدا کرد.
بازیکنان میتوانستند راکت خود را به سمت بالا و پایین حرکت دهند و به این ترتیب توپ را بزنند. حریف هم میتوانست از سوی خود کنسول کنترل شود یا این که بازیکن دیگری باشد که از دسته دوم استفاده میکند. هدف این بود که بازیکنان امتیاز بیشتری کسب کنند. هر بار که بازیکنی نمیتوانست توپ را بزند، امتیازی به سود حریف محاسبه میشد.
نمایی از بازی Pong در دستگاههای Arcade
تیوی گیم محصول شرکت Nintendo بود، شرکتی که در سال ۱۸۸۹ تاسیس شده بود و موفقیت این دستگاه مسیر آن را به سوی تولید بازیهای کامپیوتری بعدی پیش برد.
شرکت نینتندو پیش از تولید این کنسول خانگی، دستگاههای بازی Arcade خود را هم طراحی کرده بود.
در مجموع پنج سری مختلف از تیوی گیم به بازار عرضه شد. روی هر کدام از این کنسولها، نسخههای گوناگون یک بازی وجود داشت. اولین کنسول Color TV-Game 6 نام داشت که شش نسخه از تنیس سبک (یا همان Pong) در آن قرار داشت (تصویر ۱).
کنسول Color TV-Game 6
نحوه بازی به این ترتیب بود که دو بازیکن کنسول بازی را در دست میگرفتند و هر کدام دسته سمت خود را به بالا و پایین میبردند تا توپ را بزنند. این دستهها مستقیما به خود کنسول وصل شده بود و امکان این وجود نداشت که جدا شود.
نینتندو در سال ۱۹۷۸ نسخه Color TV-Game 15 را به بازار عرضه کرد (تصویر ۲). این بار دستهها با کابل به دستگاه اصلی وصل میشدند و به این ترتیب بازی بسیار آسانتر انجام میشد. روی این کنسول ۱۵ نسخه از تنیس سبک نصب شده بود که این نسخهها اندکی با هم تفاوت داشتند. این دستگاه بیش از یک میلیون نسخه فروخت و در آن سالها به ایران هم وارد شد.
کنسولColor TV-Game 15
بازی تنیس سبک که روی این کنسولها بود بسیار ساده بود: توپ حرکت میکرد و هنگامی که به راکت افراد (که تنها یک خط ساده بود) میرسید، بازیکن باید راکت را در موقعیتی قرار میداد که توپ به آن برخورد کند و برگردد (تصویر ۳).
بازی Pong روی تیوی گیم
بازیهای بعدی کنسولهای نینتندو اندکی پیشرفتهتر شدند و حتی بازی ابتدایی ماشینسواری هم جای خود را در این کنسولها پیدا کرد.
در هر حال، تیوی گیم تا سال ۱۹۸۰ عرضه شد و پس از آن نسخه دیگری از آن به بازار نیامد، چرا که نینتندو روی پروژههای جدید خود تمرکز کرده بود، و هم این که شرکتهای رقیب کنسولهای فوقالعادهای به بازار عرضه کرده بودند، به ویژه شرکت آتاری با کنسول مشهور Atari 2600 که در شماره بعد به آن خواهیم پرداخت.
میتواند در باکس مجزایی کار شود. تمام تصاویر این بخش اختیاری هستند و بهتر است کار شوند، اما اگر هر کدام کار نشدند هم نشدند!
سایر کنسولهای اولیه
Magnavox Odyssey
این اولین کنسول بازی خانگی است. این کنسول در ۲۴ می ۱۹۷۲ به نمایش درآمد و در آگوست آن سال به بازار عرضه شد.
راف بائر، طراح این کنسول، کار بر روی آن را از سال ۱۹۶۶ آغاز کرده بود.
بسیاری از مجموعهداران میگویند این دستگاه بیشتر آنالوگ بود تا دیجیتال. مدار این کنسول بازی از ترانزیستورها و دیودهای مجزا ساخته شده بود و برق آن با باتری تامین میشد. Odyssey صدا نداشت.
Telstar
این کنسول بازی در نسخههای مختلف بین سالهای ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۸ به بازار عرضه شد. روی آن نسخههای مختلفی از بازی Pong که برای شبیهسازی بازیهای هندبال و هاکی تغییر یافته بود وجود داشت.
این بازی را شرکت Coleco منتشر کرده بود. این شرکت آمریکایی به دلیل تولید بسیار زیاد و البته کاهش محبوبیت دستگاههایش در سال ۱۹۸۰ به آستانه ورشکستگی رسید.
Atari Pong
موفقیت بازیهای Pong روی دستگاههای Arcade شرکت آتاری را به این نتیجه رساند که کنسول خانگی آن را هم عرضه کند. این دستگاه در سال ۱۹۷۵ به بازار آمد. نمونه اولیه آن دستگاهی چوبی بود که بیش از ۱۰۰ سیم در آن استفاده شده بود. این طراحی آشفته جای خود را به تراشهای کوچک داد که شرکت آتاری طراحی کرده بود و قدرتمندترین تراشه دنیا در زمان خودش به شمار میرفت.
دستگاههای Arcade
این دستگاههای بزرگ در اماکن عمومی، مانند رستورانها، هتلها و پارکها نصب میشوند و میتوان با انداختن سکه داخل آنها به بازی پرداخت. این دستگاهها در ابتدا مکانیکی بودند، اما در سال ۱۹۶۶ بود که شرکت Sega اولین بازی Arcade دنیا را با نام Periscope تولید کرد. این دستگاهها رواج بسیاری یافتند و استقبال گسترده از آنها باعث شد شرکتها به فکر تولید کنسولهای خانگی بیفتند تا افراد بتوانند در خانه هم به بازیهای کامپِیوتری بپردازند.
امروزه دستگاههای Arcade هنوز طراحی و تولید میشوند، اما بیشتر آنها بازیهایی دارند که کنترلر مخصوص آنها در اختیار کاربران خانگی نیست، مانند فرمان و دنده در بازیهای ماشینسواری. همچنین برخیها حس و حال اجتماعی بازیهای Arcade را دوست دارند و ترجیح میدهند در کنار بقیه به بازی بپردازند.
لینک کوتاه: