بررسی زیمانیوز از تکرار اختلال در دسترسی به دارایی کاربران
تأخیر در تسویه بخشی از درخواست‌های کاربران «میلی» حالا فقط یک اختلال موقت در برداشت نیست؛ این اتفاق پرسش بزرگ‌تری را درباره نقدشوندگی واقعی طلای دیجیتال و میزان وابستگی پلتفرم‌ها به زیرساخت‌های بانکی مطرح کرده است.
میلی می‌گوید معادل ۹۶۵ کیلوگرم طلای مربوط به تعهدات کاربران به‌صورت فیزیکی در خزانه‌های بانکی نگهداری می‌شود، اما محدودیت دسترسی به بخشی از این ذخایر، از جمله در بانک کارگشایی، باعث کندشدن برخی تسویه‌ها شده است. در همین حال، شرکت در نامه‌ای به دبیر شورای عالی امنیت ملی خواستار رفع موانع دسترسی به طلای کاربران شده است.
اما سؤال اصلی اینجاست: اگر پشتوانه کاربران وجود دارد، چرا دسترسی به آن در زمان نیاز به تسویه به گلوگاه تبدیل شده است؟
ماجرا فقط «نبود طلا» نیست
میلی در اطلاعیه رسمی خود تأکید کرده که تأخیر در تسویه‌ها ناشی از نبود طلا نیست و اعلام کرده معادل ۹۶۵ کیلوگرم طلای مربوط به تعهدات کاربران در خزانه‌های امن بانکی نگهداری می‌شود.
این شرکت همچنین گفته در ۳۰ روز گذشته بیش از ۷ هزار میلیارد تومان تسویه ریالی انجام داده و بیش از ۳۶ کیلوگرم طلای فیزیکی به کاربران تحویل داده است. در عین حال، میلی علت تأخیر در بخشی از تسویه‌ها را محدودیت دسترسی به بخشی از ذخایر، از جمله طلای موجود در بانک کارگشایی، و محدودیت‌های مربوط به درگاه‌های پرداخت عنوان کرده است.
بنابراین مسئله‌ای که امروز پیش روی کاربران قرار دارد، لزوماً این نیست که «طلا وجود دارد یا نه»؛ بلکه پرسش مهم‌تر این است که چه مقدار از این پشتوانه در هر لحظه واقعاً قابل دسترسی و قابل استفاده برای تسویه است؟
۹۶۵ کیلوگرم طلا؛ عدد بزرگ، اما نیازمند راستی‌آزمایی مستقل
عدد ۹۶۵ کیلوگرم در نامه رسمی میلی و اطلاعیه‌های اخیر این شرکت تکرار شده است. با این حال، آنچه تاکنون به‌صورت عمومی منتشر شده، اظهار رسمی خود میلی درباره میزان طلای موجود است و نه یک گزارش حسابرسی مستقل که بتواند موجودی، محل نگهداری و میزان طلای قابل دسترس را برای کاربران تأیید کند.
این تفاوت مهم است.
برای کاربر، دانستن اینکه «پشتوانه وجود دارد» به‌تنهایی کافی نیست. سؤال‌های مهم‌تری وجود دارد:
- این ۹۶۵ کیلوگرم دقیقاً در چند خزانه نگهداری می‌شود؟
- چه میزان از آن در هر لحظه قابل دسترسی است؟
- چه نهادی به‌صورت مستقل موجودی را تطبیق می‌دهد؟
- نسبت طلای موجود به تعهدات کاربران با چه دوره‌ای بررسی می‌شود؟
- اگر یکی از خزانه‌ها یا مسیرهای بانکی از دسترس خارج شود، مسیر جایگزین تسویه چیست؟
تا زمانی که پاسخ روشنی به این پرسش‌ها داده نشود، «وجود فیزیکی طلا» و «نقدشوندگی قابل اتکا» را نمی‌توان یک مفهوم واحد در نظر گرفت.
این اولین بار نیست که بانک و خزانه به مسئله میلی تبدیل می‌شوند
نکته قابل توجه، سابقه خود میلی در جریان اختلالات جنگ ۱۲روزه در تابستان ۱۴۰۴ است.
میلی در اطلاعیه ۱۲ تیر ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که به‌دلیل تعطیلی شبکه بانکی و توقف روند آزادسازی طلا از خزانه بانکی، تحویل فیزیکی طلا و تسویه ریالی موقتاً متوقف شده است.
چند روز بعد نیز شرکت اعلام کرد برداشت ریالی و تحویل فیزیکی طلا به‌صورت مرحله‌ای از سر گرفته می‌شود و علت محدودیت را انسداد درگاه‌های بانکی و عدم دسترسی کسب‌وکارها به ذخایر امن بانکی عنوان کرد. سرانجام پس از بازشدن درگاه بانکی، میلی در اول مرداد اعلام کرد خدمات خرید، فروش، برداشت ریالی و تحویل طلا دوباره به‌طور کامل فعال شده است.
بنابراین اتفاق امروز را نمی‌توان کاملاً جدا از تجربه سال گذشته دید.
یک‌بار اختلال بانکی می‌تواند یک اتفاق خارج از کنترل پلتفرم باشد؛ اما تکرار مسئله، این سؤال را ایجاد می‌کند که برای چنین شرایطی چه سازوکار پشتیبانی و مسیر جایگزینی طراحی شده است؟
وقتی بانک مشکل دارد، راه‌حل جایگزین کجاست؟
اینجا شاید مهم‌ترین سؤال گزارش قرار داشته باشد.
فرض کنیم روایت میلی درباره محدودیت دسترسی به ذخایر بانکی درست باشد. باز هم یک مسئله باقی می‌ماند: کاربر با بانک کارگشایی یا سایر زیرساخت‌های بانکی قرارداد ندارد؛ او با میلی طرف است.
در نتیجه، انتظار طبیعی کاربر این است که پلتفرم در کنار توضیح علت اختلال، درباره راهکار تسویه در شرایط اضطراری هم توضیح بدهد.
آیا میلی می‌تواند بخشی از تعهدات را از سایر ذخایر خود تسویه کند؟
آیا برای چنین شرایطی ذخیره عملیاتی جداگانه‌ای وجود دارد؟
آیا امکان جابه‌جایی پشتوانه میان خزانه‌ها وجود دارد؟
آیا قراردادها و سازوکارهای نگهداری طلا به شکلی طراحی شده‌اند که مسدودشدن یک مسیر، کل فرآیند تسویه را کند نکند؟
و مهم‌تر از همه، چرا کاربر باید منتظر حل اختلاف یا محدودیت میان پلتفرم و نهاد نگهدارنده دارایی بماند؟
اینها الزاماً اتهام علیه میلی نیست؛ اما پرسش‌هایی است که یک پلتفرم با حجم بالای دارایی کاربران باید بتواند برای آنها پاسخ روشن داشته باشد.
نامه به شورای عالی امنیت ملی؛ یک سؤال تازه
میلی در نامه‌ای که تصویر آن در اختیار زیمانیوز قرار گرفته، خطاب به دبیر شورای عالی امنیت ملی خواستار رفع موانع دسترسی به دارایی کاربران و آزادسازی طلای موجود در خزانه‌های بانکی شده است.
در این نامه، شرکت بر وجود فیزیکی طلای مربوط به تعهدات کاربران تأکید کرده و مسئله را محدودیت در دسترسی به این ذخایر عنوان کرده است. گزارش‌های منتشرشده درباره این نامه نیز همین روایت را تأیید می‌کنند.
اما در ادامه ماجرا، بانک مرکزی نسبت به نحوه بازتاب این نامه واکنش نشان داد و اعلام کرد در نامه منتشرشده، نام یا درخواست مستقیمی خطاب به بانک مرکزی مطرح نشده است. میلی نیز در پاسخ تأکید کرد که اساساً بانک مرکزی را طرف ادعای خود قرار نداده و درخواستش، رفع موانع دسترسی به طلای موجود در خزانه‌های بانکی است.
این رفت‌وبرگشت یک نکته مهم را روشن می‌کند: حتی درباره منشأ دقیق محدودیت نیز هنوز روایت واحدی در فضای عمومی وجود ندارد.
از یک طرف، میلی از محدودیت دسترسی به ذخایر و ضرورت رفع موانع سخن می‌گوید؛ از طرف دیگر، جزئیات اینکه دقیقاً چه نهادی، بر اساس چه تصمیمی و تا چه زمانی دسترسی به بخشی از ذخایر را محدود کرده، به‌طور شفاف برای کاربران توضیح داده نشده است.
مشکل «موجودی» است یا «دسترسی»؟
این شاید مهم‌ترین درس اتفاق اخیر برای بازار طلای آنلاین باشد.
در یک پلتفرم دیجیتال، نمایش موجودی به‌تنهایی برای کاربر کافی نیست. ارزش واقعی دارایی زمانی مشخص می‌شود که کاربر بتواند در زمان نیاز، آن را بفروشد، تسویه کند یا طلای فیزیکی خود را تحویل بگیرد.
به همین دلیل، اتفاق اخیر میلی را باید فراتر از یک مشکل روابط عمومی یا یک تأخیر در پرداخت دید.
اگر پشتوانه ۹۶۵ کیلوگرمی وجود دارد اما دسترسی به بخشی از آن ممکن نیست، مسئله اصلی بازار دیگر صرفاً «پشتوانه» نیست؛ بلکه «دسترسی به پشتوانه» و «توان تسویه در شرایط بحرانی» است.
این موضوع برای کل بازار طلای آنلاین اهمیت دارد؛ زیرا هر پلتفرمی ممکن است با اختلال بانکی، محدودیت دسترسی به خزانه، مشکل درگاه یا حتی بحران عملیاتی مواجه شود.
میلی حالا باید به چند سؤال مشخص پاسخ دهد
با توجه به توضیحات رسمی منتشرشده، انتظار می‌رود میلی برای رفع ابهام کاربران حداقل درباره چند موضوع شفاف‌سازی کند:
اول: تعداد درخواست‌های تسویه‌ای که در حال حاضر با تأخیر مواجه‌اند چقدر است؟
دوم: میانگین و حداکثر زمان انتظار برای تسویه در شرایط فعلی چقدر است؟
سوم: از ۹۶۵ کیلوگرم طلای اعلام‌شده، چه میزان در حال حاضر برای تسویه قابل دسترسی است؟
چهارم: محدودیت دسترسی دقیقاً از سوی چه نهادی و بر اساس چه تصمیمی ایجاد شده و زمان‌بندی رفع آن چیست؟
پنجم: اگر دسترسی به یک خزانه یا مسیر بانکی محدود شود، سازوکار جایگزین میلی برای انجام تعهدات کاربران چیست؟
و شاید مهم‌تر از همه:
آیا میلی برای تکرار چنین شرایطی، برنامه مشخصی برای حفظ نقدشوندگی و تسویه کاربران دارد یا باز هم باید منتظر رفع محدودیت‌های بانکی بماند؟
مسئله میلی؛ آزمونی برای کل بازار طلای آنلاین
ماجرای اخیر هنوز به‌تنهایی نمی‌تواند اثبات‌کننده کمبود طلا، ورشکستگی یا تخلف مالی میلی باشد و برای چنین ادعاهایی به شواهد مستقل نیاز است.
اما از سوی دیگر، نمی‌توان تأخیر در تسویه را هم صرفاً با یک جمله درباره «وجود طلا در خزانه» تمام‌شده تلقی کرد.
کاربر به موجودی روی کاغذ پول نمی‌دهد؛ او انتظار دارد دارایی‌اش در زمان نیاز قابل دسترس باشد.
اگر یک پلتفرم می‌گوید ۹۶۵ کیلوگرم طلای متناظر با تعهدات کاربران در خزانه‌های بانکی نگهداری می‌شود، حالا باید یک گام جلوتر برود و توضیح دهد چرا بخشی از این پشتوانه در زمان تسویه در دسترس نیست و برای جلوگیری از تکرار این وضعیت چه راهکار عملی دارد.
اتفاق اخیر می‌تواند برای میلی و سایر پلتفرم‌های طلای آنلاین یک آزمون مهم باشد: آیا در این بازار، پشتوانه فقط به معنای «وجود طلا» است یا «توان دسترسی و تسویه به‌موقع» هم بخشی از پشتوانه واقعی محسوب می‌شود؟
منابعی این گزارش:
شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز (TGJU)؛
گزارش تأخیر تسویه و محدودیت دسترسی به ذخایر زومیت؛
توضیح میلی درباره تأخیر تسویه و نامه به شورای عالی امنیت ملی زومیت؛
واکنش بانک مرکزی و پاسخ میلی
اطلاعیه‌های رسمی خود میلی درباره اختلالات تیر ۱۴۰۴ و ازسرگیری تسویه‌ها
لینک کوتاه: