مرکز ملی فضای مجازی از ارزیابی امنیت سایبری ۱۵ سکوی تبادل رمزارز و تعیین مهلت یکماهه برای ارتقای وضعیت آنها خبر داده است؛ اما در بازاری که دارایی کاربران در اختیار این پلتفرمها قرار دارد، اعلام رتبهها به مدیران صرافیها و منتشر نشدن جزئیات نتایج برای عموم، بار دیگر مسئله شفافیت و مسئولیتپذیری در بازار رمزارز را مطرح میکند.
به گزارش زیمانیوز و به نقل از مرکز ملی فضای مجازی، پنجمین نشست رتبهبندی و ارزیابی خدماتدهندگان فضای مجازی با محوریت امنیت سایبری سکوهای تبادل رمزدارایی، روز سهشنبه ۲۶ آبانماه با حضور سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، رئیس پلیس فتا، مسئولان امنیت سایبری و مدیران سکوهای رمزارزی برگزار شد.
در این نشست، پلیس فتا بهعنوان دستگاه هماهنگکننده، گزارشی از وضعیت ارزیابی و رتبهبندی ۱۵ سکوی تبادل رمزدارایی، شاخصهای مورد استفاده و چالشهای اجرایی این حوزه ارائه کرد. بر اساس گزارش منتشرشده، رتبههای کسبشده به مدیران این سکوها اعلام شده و از آنها خواسته شده است طی یک ماه آینده برای ارتقای سطح ارزیابی خود تلاش کنند و به سطح A برسند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی همچنین اعلام کرده است که شاخصهای ارزیابی در سال آینده سختگیرانهتر خواهد شد.
اما در کنار این اقدام نظارتی، یک مسئله مهم همچنان بیپاسخ مانده است: نتیجه ارزیابی امنیتی صرافیهایی که دارایی کاربران را نگهداری میکنند، تا چه اندازه در اختیار خود کاربران قرار خواهد گرفت؟
رتبهبندی برای مدیران یا آگاهی برای کاربران؟
رتبهبندی امنیتی در نگاه نخست اقدامی مثبت برای ساماندهی بازار رمزارز و کاهش ریسکهای امنیتی است. با این حال، کارکرد چنین ارزیابیهایی صرفاً به شناسایی نقاط ضعف و ارائه فرصت اصلاح به مدیران کسبوکارها محدود نمیشود.
کاربران نیز بخشی از ذینفعان اصلی این فرآیند هستند؛ افرادی که بدون دسترسی مستقیم به زیرساختهای فنی، اطلاعات امنیتی و سازوکارهای داخلی صرافیها، دارایی خود را به این پلتفرمها میسپارند.
در چنین شرایطی، اعلام رتبهها به مدیران سکوها، بدون انتشار اطلاعات قابل استفاده برای عموم، نمیتواند بهتنهایی مبنای انتخاب آگاهانه کاربران قرار گیرد.
البته انتشار جزئیات فنی آسیبپذیریها ممکن است خود مخاطرات امنیتی ایجاد کند؛ اما میان افشای اطلاعات حساس فنی و انتشار نتیجه کلی ارزیابی تفاوت وجود دارد. میتوان بدون ارائه جزئیات آسیبپذیریها، وضعیت کلی امنیتی، سطح انطباق با معیارهای ارزیابی و نتیجه نهایی هر سکو را در اختیار کاربران قرار داد.
امنیت زیرساخت با امنیت دارایی کاربران یکی نیست
در ارزیابیهای مطرحشده، موضوعاتی مانند امنیت شبکه، سامانهها و اپلیکیشنها، تنظیمات امنیتی تجهیزات، تداوم کسبوکار، بازیابی پس از بحران و مقابله با تهدیدهای سایبری مورد توجه قرار گرفتهاند.
این شاخصها برای سنجش آمادگی فنی سکوها ضروری هستند؛ اما در حوزه تبادل رمزارز، امنیت صرفاً به محافظت از سرورها و جلوگیری از نفوذ به سامانهها محدود نمیشود.
نحوه نگهداری دارایی کاربران، مدیریت کلیدهای خصوصی، کنترل دسترسی به کیف پولها، تفکیک دارایی مشتریان از منابع عملیاتی و سازوکار جبران خسارت در صورت وقوع حادثه نیز از موضوعاتی هستند که میتوانند در ارزیابی اعتمادپذیری یک صرافی اهمیت داشته باشند.
بنابراین، مشخص بودن دامنه ارزیابی و اینکه آیا این شاخصها حفاظت از دارایی مشتریان را نیز پوشش میدهند، برای درک واقعی ارزش رتبهبندی ضروری است.
مهلت یکماهه؛ فرصت اصلاح یا مسئولیت نظارتی؟
تعیین فرصت یکماهه برای ارتقای سطح امنیتی سکوها، بخش دیگری از این فرآیند است. با این حال، اثربخشی این فرصت به نحوه نظارت بر اصلاح نواقص و ضمانت اجرای الزامات وابسته است.
اگر یک سکو پس از پایان مهلت تعیینشده همچنان به سطح مورد انتظار نرسد، صرف تمدید فرصت یا تکرار ارزیابی نمیتواند پاسخگوی دغدغه کاربران باشد.
در گزارش منتشرشده از نشست، جزئیات روشنی درباره پیامد عدم دستیابی به سطح A، نحوه برخورد با سکوهای دارای ضعف امنیتی و ضمانت اجرای اصلاح نواقص ارائه نشده است.
از سوی دیگر، امنیت سایبری موضوعی ثابت و یکباره نیست. یک سکو ممکن است در زمان ارزیابی وضعیت مناسبی داشته باشد، اما در ماههای بعد با آسیبپذیری جدید، حمله سایبری یا ضعف در مدیریت دسترسیها مواجه شود. به همین دلیل، ارزیابی دورهای و نظارت مستمر باید مکمل رتبهبندی اولیه باشد.
اختلال اینترنت؛ آزمون دیگری برای امنیت صرافیها
در نشست اخیر، مدیران سکوها علاوه بر مسائل امنیتی، موضوع دسترسی پایدار به شبکه ارتباطی و مشکلات زیرساختی را نیز مطرح کردند. همچنین ضرورت برنامهریزی برای تداوم فعالیت در شرایط اختلال یا قطع اینترنت مورد توجه قرار گرفت.
این موضوع برای کسبوکارهای رمزارزی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا اختلال در دسترسی به سامانههای معاملاتی میتواند در شرایط نوسان بازار، کاربران را با مشکلات جدی مواجه کند.
در چنین وضعیتی، صرف روشن ماندن سرورها به معنای تداوم خدمت نیست. مدیریت سفارشهای نیمهتمام، دسترسی کاربران به حسابهای خود، وضعیت تراکنشها و نحوه اطلاعرسانی در زمان بحران نیز بخشی از مسئولیت عملیاتی این سکوهاست.
بنابراین، سنجش تابآوری صرافیها باید علاوه بر پایداری فنی، نحوه مدیریت بحران و حفظ حقوق کاربران در شرایط غیرعادی را نیز در بر بگیرد.
رتبهبندی بدون شفافیت، اعتماد ایجاد نمیکند
ارزیابی امنیت سایبری ۱۵ سکوی تبادل رمزارز را میتوان گامی در جهت افزایش نظارت بر بازاری دانست که با داراییهای مالی مردم سروکار دارد. سختگیرانهتر شدن شاخصهای ارزیابی نیز در صورت اجرای مستمر میتواند به ارتقای استانداردهای امنیتی این کسبوکارها کمک کند.
با این حال، موفقیت چنین طرحی را نمیتوان صرفاً با تعداد سکوهای ارزیابیشده یا تعیین مهلت اصلاح سنجید.
آنچه اهمیت دارد، تبدیل ارزیابی امنیتی به سازوکاری شفاف و قابل اتکا برای حفاظت از حقوق کاربران است؛ سازوکاری که در آن، نتیجه ارزیابیها به اطلاعات قابل استفاده برای مردم تبدیل شود، سکوهای دارای ضعف امنیتی مسئولیت اصلاح آن را بپذیرند و در صورت بروز حادثه، مسیر پاسخگویی و جبران خسارت مشخص باشد.
در نهایت، امنیت صرافیهای رمزارزی فقط مسئله مدیران این کسبوکارها یا نهادهای ناظر نیست. وقتی دارایی مردم در این پلتفرمها نگهداری میشود، حق آگاهی از سطح امنیت آنها نیز بخشی از حقوق کاربران است. رتبهبندی میتواند نقطه شروع نظارت باشد، اما بدون شفافیت، ضمانت اجرا و پاسخگویی، بهتنهایی تضمینی برای امنیت سرمایه مردم نخواهد بود.
لینک کوتاه:
