حضور وزیر ارتباطات در اجلاس سران مختار اتحادیه بینالمللی ارتباطات با طرح موضوع تابآوری دیجیتال، پیگیری همکاریهای منطقهای و مطالبه ارزیابی خسارت زیرساختهای ارتباطی همراه بود؛ اما میزان اثرگذاری این رایزنیها را باید در نتایج اجرایی و اسناد نهایی اجلاس سنجید.
به گزارش زیمانیوز، اجلاس سران مختار اتحادیه بینالمللی ارتباطات (ITU) با عنوان PP-26 از ۹ تا ۲۷ نوامبر ۲۰۲۶ در دوحه قطر برگزار میشود؛ نشستی که بالاترین مرجع تصمیمگیری این اتحادیه بهشمار میرود و سیاستهای کلان، برنامه راهبردی و مالی چهار سال آینده و ترکیب ارکان مدیریتی آن را تعیین میکند. در این اجلاس، سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، روز ۱۱ نوامبر در بخش سخنرانیهای سیاستی اجلاس حضور یافت و مواضع ایران را در صحن عمومی مطرح کرد.
بررسی اسناد و اطلاعات منتشرشده در پایگاه رسمی اجلاس نشان میدهد حضور وزیر ارتباطات و انجام برخی دیدارهای دوجانبه در حاشیه PP-26 قابل تأیید است؛ با این حال، درباره بخشی از دستاوردهای اعلامشده از سوی هیئت ایرانی، هنوز نمیتوان از توافق نهایی یا مصوبه رسمی سخن گفت. همین تفاوت، نقطه شروع ارزیابی کارنامه ایران در این رویداد بینالمللی است.
تابآوری دیجیتال؛ از طرح یک ابتکار تا ضرورت تبدیل آن به برنامه اجرایی
یکی از محورهای مطرحشده از سوی هیئت ایرانی در حاشیه اجلاس، موضوع تابآوری زیرساختهای ارتباطی و توسعه همکاریهای منطقهای برای افزایش پایداری شبکههای ارتباطی بود. در همین چارچوب، پیشنهاد شکلگیری ابتکار جهانی کریدورهای تابآوری دیجیتال از سوی بهزاد اکبری، رئیس شرکت ارتباطات زیرساخت، مطرح شده است.
اهمیت این موضوع به شرایطی بازمیگردد که زیرساختهای ارتباطی کشورها با تهدیدهایی مانند بحرانهای طبیعی، اختلال در مسیرهای انتقال داده، آسیبپذیری کابلهای ارتباطی و تنشهای منطقهای روبهرو هستند. همکاری میان کشورها برای ایجاد مسیرهای جایگزین و افزایش تابآوری شبکهها میتواند از منظر امنیت ارتباطات و تداوم خدمات دیجیتال اهمیت داشته باشد.
با این حال، طرح یک ابتکار در سطح بینالمللی زمانی به دستاورد قابل سنجش تبدیل میشود که چارچوب همکاری، کشورهای مشارکتکننده، منابع مالی، مسئولیتها و زمانبندی اجرای آن مشخص شود. در اطلاعات عمومی منتشرشده از سوی اجلاس، هنوز سندی که تصویب یا عملیاتیشدن این ابتکار را نشان دهد، قابل استناد نیست؛ بنابراین در مقطع فعلی باید آن را در سطح یک پیشنهاد و محور رایزنی ارزیابی کرد، نه یک پروژه نهاییشده.
کریدور دیجیتال منطقهای؛ توافق اولیه یا پروژهای در مرحله بررسی؟
موضوع همکاری ارتباطی ایران با کشورهای همسایه نیز از محورهای مطرحشده در حاشیه اجلاس بوده است. بر اساس اعلامهای منتشرشده درباره مذاکرات هیئت ایرانی، ایران، ترکمنستان و قزاقستان برای بررسی ایجاد یک کریدور دیجیتال به توافق اولیه رسیدهاند؛ مسیری که میتواند در صورت اجرا، ظرفیت اتصال منطقهای و تنوع مسیرهای انتقال داده را افزایش دهد.
در این میان، باید میان توافق اولیه برای بررسی یک مسیر و آغاز عملیات اجرایی آن تفاوت قائل شد. هنوز جزئیاتی مانند مسیر دقیق فیبر نوری، ظرفیت انتقال، مدل سرمایهگذاری، سهم هر کشور، متولی اجرا و زمانبندی بهرهبرداری بهصورت عمومی روشن نشده است.
از سوی دیگر، در برخی اظهارات به چارچوب KTI نیز اشاره شده است. این موضوع باید با دقت بیشتری دنبال شود؛ زیرا تا زمانی که سند رسمی و مشخصی از اجلاس یا طرفهای مشارکتکننده درباره تعریف پروژه، محدوده جغرافیایی و تعهدات اجرایی آن منتشر نشده، نمیتوان آن را بهعنوان یک کریدور ارتباطی عملیاتی معرفی کرد.
مطالبه ارزیابی خسارت زیرساختهای ارتباطی؛ پیگیری در سطح بینالمللی
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده از سوی هیئت ایرانی، درخواست از اتحادیه بینالمللی ارتباطات برای توجه به خسارتهای واردشده به زیرساختهای ارتباطی و بررسی ابعاد آن بوده است.
طرح این مطالبه در سطح ITU از این جهت اهمیت دارد که زیرساختهای ارتباطی، بخشی از شبکه حیاتی خدمات عمومی و اقتصادی کشورها هستند و آسیب به آنها میتواند بر دسترسی مردم، فعالیت کسبوکارها و تداوم خدمات دیجیتال اثر بگذارد.
با این حال، باید توجه داشت که مطرحشدن درخواست ارزیابی خسارت، با انجام ارزیابی کارشناسی یا صدور گزارش رسمی از سوی ITU یکسان نیست. برای سنجش نتیجه این پیگیری، باید مشخص شود آیا اتحادیه سازوکار مشخصی برای بررسی موضوع تعریف میکند، آیا مأموریتی به بخشهای تخصصی خود میدهد و در نهایت چه خروجی قابل استنادی منتشر خواهد شد.

دیدارهای دوجانبه؛ ظرفیت همکاری در انتظار جزئیات
در حاشیه اجلاس PP-26، هیئت ایرانی مجموعهای از رایزنیها را با مقامهای کشورهای مختلف دنبال کرده است. در میان محورهای اعلامشده، موضوع همکاریهای ارتباطی و دیجیتال با کشورهایی از جمله قطر، روسیه، قزاقستان، برزیل، غنا، ساحل عاج و عراق مطرح بوده است.
در پایگاه رسمی دفتر توسعه مخابرات ITU نیز دیدار با دولت ایران در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ ثبت شده است. این ثبت رسمی، انجام دیدار را تأیید میکند؛ اما بهتنهایی جزئیات توافقها یا نتایج مذاکرات را روشن نمیسازد.
از همین رو، ارزیابی این بخش از سفر به انتشار جزئیات بیشتری درباره موضوع مذاکرات، طرفهای مسئول، توافقهای مشخص و برنامه پیگیری آنها نیاز دارد. تعداد دیدارها یا تنوع طرفهای مذاکرهکننده، بهتنهایی شاخص کافی برای سنجش موفقیت دیپلماسی ارتباطی نیست.
انتخابات ITU؛ نتیجهای که نباید به رایزنی یک کشور نسبت داده شود
بخش مهم دیگری از اجلاس PP-26 به انتخابات ارکان مدیریتی اتحادیه اختصاص داشت. بر اساس نتایج رسمی منتشرشده، کشورهای عضو شورای ITU برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ انتخاب شدند. در منطقه آفریقا، کشورهایی از جمله الجزایر، ساحل عاج و غنا به عضویت شورا درآمدند و برزیل نیز در منطقه قاره آمریکا انتخاب شد.
در جریان رایزنیهای دیپلماتیک، حمایت از نامزدها و جلب همراهی کشورها میتواند بخشی از تعاملات معمول هیئتهای ملی باشد؛ اما نتیجه انتخابات را نمیتوان بدون سند و شواهد روشن به رایزنی یا حمایت یک کشور نسبت داد. انتخاب کشورها حاصل رأی اعضای اتحادیه است و باید بر مبنای نتایج رسمی منتشرشده تحلیل شود.

کارنامهای که هنوز به شاخصهای قابل اندازهگیری نیاز دارد
حضور ایران در اجلاس PP-26 را میتوان از چند زاویه بررسی کرد: طرح موضوع تابآوری دیجیتال، پیگیری همکاریهای منطقهای، طرح مطالبه ارزیابی خسارت زیرساختها، انجام دیدارهای دوجانبه و مشارکت در تعاملات انتخاباتی اتحادیه. این محورها نشان میدهد دیپلماسی ارتباطی ایران در این اجلاس صرفاً به حضور تشریفاتی محدود نبوده است.
با این حال، میان «طرح موضوع»، «رایزنی»، «توافق اولیه» و «دستاورد اجرایی» فاصله وجود دارد. برای آنکه این حضور به نتیجهای ملموس برای صنعت ارتباطات کشور تبدیل شود، لازم است پس از اجلاس اطلاعات دقیقتری درباره سرنوشت پیشنهادها، متن توافقهای منطقهای، برنامه اجرایی کریدورهای ارتباطی و نتیجه پیگیری مطالبه خسارتها منتشر شود.
از سوی دیگر، سهم بخش خصوصی در این همکاریها نیز پرسشی مهم است. پروژههای منطقهای ارتباطی بدون مشارکت اپراتورها، شرکتهای زیرساختی، سرمایهگذاران و بازیگران بخش خصوصی بهسختی از مرحله تفاهم و مذاکره عبور میکنند. بنابراین، یکی از معیارهای سنجش موفقیت این رایزنیها باید روشنشدن نقش شرکتهای ایرانی و فرصتهای واقعی آنها در پروژههای مشترک باشد.
اجلاس PP-26 تا ۲۷ نوامبر ادامه دارد و بخشی از تصمیمهای آن همچنان در فرآیند بررسی و تصویب قرار دارد. از این رو، قضاوت نهایی درباره کارنامه هیئت ایرانی نیازمند رصد اسناد پایانی اجلاس و پیگیری تعهدات اعلامشده در ماههای آینده است؛ جایی که مشخص خواهد شد کدامیک از پیشنهادها به تصمیم رسمی، کدامیک به همکاری عملی و کدامیک در حد اعلام موضع و رایزنی باقی ماندهاند.
لینک کوتاه:
