پس از قرار گرفتن نام چهار صرافی رمزارزی ایرانی در فهرست تحریم‌های آمریکا، بحث‌ها درباره سرنوشت دارایی کاربران و میزان ریسک‌های ناشی از این اقدام شدت گرفته است. در حالی که انجمن فین‌تک ایران تأکید دارد تحریم این پلتفرم‌ها به معنای از بین رفتن یا مصادره دارایی کاربران نیست، برخی فعالان و کارشناسان حوزه رمزارز معتقدند این موضع می‌تواند تصویری خوش‌بینانه از شرایط موجود ارائه دهد و کاربران باید نسبت به ریسک‌های احتمالی هوشیار باشند.

بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی انجمن فین‌تک ایران، تحریم چند صرافی رمزارزی به‌معنای از دست رفتن خودکار دارایی کاربران نیست و مالکیت دارایی‌ها همچنان در اختیار صاحبان آنها باقی می‌ماند. این انجمن همچنین تأکید کرده است که میان تحریم یک نهاد و حقوق مالکیتی کاربران باید تفکیک قائل شد.

با این حال، برخی کارشناسان این حوزه معتقدند که هرچند تحریم‌ها الزاماً به معنای نابودی دارایی‌ها نیست، اما می‌تواند دسترسی کاربران به دارایی‌های خود را با چالش مواجه کند. به باور آنها، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها گاهی به مسدود شدن آدرس‌ها، اختلال در خدمات مرتبط با استیبل‌کوین‌ها یا محدودیت در تعامل با زیرساخت‌های بین‌المللی منجر شده است.

کارشناسان تأکید می‌کنند که میان «مالکیت دارایی» و «دسترسی به دارایی» تفاوت وجود دارد. در چنین شرایطی ممکن است دارایی از نظر حقوقی همچنان متعلق به کاربر باشد، اما دسترسی به آن به دلیل محدودیت‌های فنی یا تحریمی با دشواری‌هایی همراه شود.

در همین راستا، برخی فعالان بازار رمزارز نسبت به ایجاد «آرامش کاذب» هشدار داده و معتقدند کاربران باید ضمن پرهیز از تصمیم‌های هیجانی، ریسک‌های احتمالی را نیز در نظر بگیرند. از سوی دیگر، انجمن فین‌تک بر لزوم جلوگیری از نگرانی‌های غیرضروری و حفظ آرامش بازار تأکید دارد.

در شرایط فعلی، به نظر می‌رسد واقع‌بینانه‌ترین ارزیابی آن باشد که تحریم صرافی‌های ایرانی لزوماً به معنای از بین رفتن دارایی کاربران نیست، اما نمی‌توان ریسک‌های مرتبط با دسترسی به دارایی‌ها و تعامل با زیرساخت‌های بین‌المللی را نیز نادیده گرفت. از این رو، کارشناسان توصیه می‌کنند کاربران ضمن پیگیری اطلاعیه‌های رسمی، برای نگهداری بلندمدت دارایی‌های دیجیتال خود از راهکارهای امن‌تر و مستقل‌تر نیز استفاده کنند.

نوشته جدال بر سر سرنوشت دارایی کاربران پس از تحریم صرافی‌های رمزارزی اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

توانمندسازی مالی زنان، سال‌هاست به یکی از محورهای اصلی توسعه پایدار در جهان تبدیل شده است. از موبایل‌مانی در آفریقا تا وام‌های خرد در آمریکای لاتین، تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد که ترکیب آموزش، اعتماد اجتماعی و دسترسی به اعتبار می‌تواند مسیر زندگی میلیون‌ها زن را تغییر دهد. در ایران نیز «تعاونی اعتبار اسما» نمونه‌ای کم‌نظیر از این رویکرد بود؛ نهادی زنانه که طی ۱۳ سال فعالیت، مدلی فراتر از صندوق‌های خرد و قرض‌الحسنه ارائه داد و میراث آن همچنان در زندگی زنان باقی مانده است.

توانمندسازی مالی زنان؛ یک مسیر جهانی

در ادبیات توسعه، زنان نه‌تنها ستون خانواده بلکه یکی از موتورهای اصلی اقتصادهای محلی و ملی محسوب می‌شوند. دسترسی محدود به منابع مالی، همواره یکی از مهم‌ترین موانع مشارکت اقتصادی زنان بوده است. به همین دلیل، طی دهه‌های اخیر مدل‌های متنوعی از میکروفاینانس، آموزش مالی و فین‌تک با تمرکز بر زنان در نقاط مختلف جهان شکل گرفته‌اند.

تجربه ایران؛ تعاونی اعتبار اسما

در ایران، «تعاونی اعتبار اسما» از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۱ با ۱۵ شعبه و دفاتر مرکزی در خراسان جنوبی و تهران فعالیت کرد. این تعاونی با حدود چندین هزار سپرده‌گذار زن و مرد، ۱۲۰ نفر پرسنل و حدود ۱۷۰ عضو زن، نمونه‌ای متفاوت از نهادهای مالی خرد بود.

اسما نه یک صندوق خرد روستایی بود و نه یک صندوق قرض‌الحسنه شهری؛ بلکه مدلی میان یک مؤسسه مالی اعتباری و یک بانک کوچک محسوب می‌شد. ویژگی شاخص آن، مدیریت زنانه در تمامی سطوح بود؛ از هیأت‌مدیره تا مدیران اجرایی و حتی امروز در هیأت تصفیه.

رویکرد اسما بر سه پایه استوار بود: آموزش مالی، مشاوره و سپس اعتبار. زنان پیش از دریافت تسهیلات، با مفاهیم سواد مالی، مدیریت منابع و برنامه‌ریزی اقتصادی آشنا می‌شدند. همین ترکیب، صدها زن را به سرمایه، اعتمادبه‌نفس و دانش مالی مجهز کرد. هرچند این تعاونی امروز بنا به الزامات بانک مرکزی در حال تصفیه است، اما اثر اجتماعی و انسانی آن همچنان پابرجاست.

آفریقا؛ موبایل‌مانی و عاملان زن محلی

در قاره آفریقا، گسترش خدمات موبایل‌مانی مانند M-Pesa در کنیا، میلیون‌ها زن را به سیستم مالی رسمی متصل کرده است. حضور عاملان زن محلی در این شبکه‌ها، اعتماد اجتماعی را افزایش داده و دسترسی زنان روستایی به خدمات مالی را تسهیل کرده است.

ایالات متحده؛ آموزش و شبکه‌سازی

در شهرهایی مانند نیویورک، برنامه‌هایی نظیر Girls Inc. NYC با تمرکز بر آموزش سواد مالی، دختران و زنان جوان را برای ورود به دنیای پس‌انداز، سرمایه‌گذاری و کارآفرینی آماده می‌کنند. در کنار آن، شبکه‌هایی مانند NYC FinTech Women نقش مهمی در اتصال زنان به فرصت‌های شغلی، سرمایه‌گذاری و نوآوری‌های مالی ایفا کرده‌اند.

جنوب آسیا؛ وام‌های خرد گروهی

در کشورهایی مانند هند، پاکستان و بنگلادش، مدل وام‌های خرد گروهی با ضمانت جمعی میلیون‌ها زن را توانمند کرده است. این مدل‌ها اگرچه به افزایش درآمد و امنیت غذایی کمک کرده‌اند، اما تجربه نشان می‌دهد بدون آموزش و حمایت اجتماعی، فشار بازپرداخت می‌تواند چالش‌زا باشد.

اندونزی؛ توانمندسازی پس از بحران

پس از سونامی ۲۰۰۴، مؤسساتی مانند KOMIDA با حمایت نهادهای توسعه‌ای شکل گرفتند و صدها هزار زن کم‌درآمد را به سرمایه و آموزش مالی متصل کردند. این تجربه نشان داد که توانمندسازی مالی زنان، حتی در شرایط بحرانی، می‌تواند نقش بازسازی اجتماعی ایفا کند.

آمریکای لاتین و اروپا؛ ترکیب اعتبار و آموزش

در آمریکای لاتین، برنامه‌هایی مانند Crediamigo در برزیل و سازمان Pro Mujer با ترکیب وام خرد، آموزش مالی و حمایت اجتماعی، به الگوهای موفق منطقه‌ای تبدیل شده‌اند. در اروپا نیز شبکه‌هایی مانند Goldrausch Frauennetzwerk در آلمان، از دهه ۱۹۸۰ به زنان کارآفرین وام‌های خرد و حمایت تخصصی ارائه کرده‌اند.

روایت مقایسه‌ای؛ جایگاه اسما

مقایسه این تجربه‌ها نشان می‌دهد:

آفریقا با فناوری دیجیتال، دسترسی مالی را گسترش داد.

آمریکا بر آموزش و شبکه‌سازی تمرکز کرد.

آسیا و آمریکای لاتین از مدل‌های گروهی و حمایتی بهره بردند.

و ایران، با تعاونی اعتبار اسما، مدلی زنانه، ترکیبی و فراتر از صندوق‌های خرد را به نمایش گذاشت.

«اسما فقط یک تعاونی نبود؛ مدرسه‌ای بود برای یادگیری اعتماد، سواد مالی و توانایی ساختن آینده. حتی امروز که در حال تصفیه است، میراثش در زندگی زنان ادامه دارد.»

جمع‌بندی

تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد توانمندسازی مالی زنان یک مسیر مشترک اما با راه‌حل‌های متنوع است. در این میان، تعاونی اعتبار اسما با گستره فعالیت، تعداد شعب، سپرده‌گذاران و مدیریت کاملاً زنانه، الگویی متمایز در ایران و حتی منطقه بود؛ الگویی که نشان داد اگر آموزش، اعتماد و اعتبار در کنار هم قرار گیرند، اثر آن فراتر از عمر یک نهاد مالی خواهد بو

نوشته اسما؛ ۱۳ سال روایت توانمندسازی مالی زنان در ایران / تجربه‌ای فراتر از صندوق‌های خرد اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

در جریان برگزاری رویداد بین‌المللی کیش اینوکس ۲۰۲۵، سکوی دیجیتال «فریزون‌تک» به‌عنوان زیرساخت ملی زیست‌بوم فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور، با حضور دبیر شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، مدیران مناطق، و جمعی از مسئولان ملی و محلی، به بهره‌برداری رسید.

به گزارش زیمانیوز، سکوی «فریزون‌تک» که مأموریت دارد حلقه اتصال میان شرکت‌های دانش‌بنیان، فناوران، نخبگان و فعالان اقتصادی در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور باشد، گامی مهم در جهت تسهیل همکاری‌های فناورانه، تجاری‌سازی ایده‌ها و بومی‌سازی نیازهای فناوری این مناطق به‌شمار می‌آید.

این پلتفرم ملی با هدف تحقق بندهای مرتبط با توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور طراحی شده و بستری شفاف، هدفمند و کارآمد برای معرفی توانمندی‌های فناورانه و ارتقای تعامل میان زیست‌بوم‌های نوآوری مناطق مختلف فراهم آورده است.

«فریزون‌تک» پیش‌تر در بهمن‌ماه سال گذشته رونمایی شده بود و اکنون با حمایت دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، مدیریت شرکت سرمایه‌گذاری و توسعه منطقه آزاد ماکو و مشارکت مرکز نوآوری و فناوری مهندسی توسعه، به مرحله بهره‌برداری رسمی رسیده است.

در حاشیه مراسم، رضا مسرور، دبیر شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، ضمن تأکید بر نقش فناوری در آینده مناطق آزاد گفت: «فریزون‌تک می‌تواند محور هم‌افزایی میان فعالان دانش‌بنیان و سرمایه‌گذاران باشد و مسیر توسعه پایدار این مناطق را شتاب دهد.»

رویداد Kish Invex 2025 که از ۱۹ تا ۲۲ آبان‌ماه در جزیره کیش برگزار می‌شود، امسال نیز همچون سال گذشته میزبان ده‌ها نشست تخصصی، پنل سرمایه‌گذاری و نمایشگاه‌های جانبی است. در دوره پیشین (Kish Invex 2024) نیز شاهد تمرکز ویژه بر اقتصاد دیجیتال و معرفی فرصت‌های نوآورانه در حوزه‌های فین‌تک، انرژی و لجستیک بودیم؛ روندی که امسال با بهره‌برداری از فریزون‌تک، رنگ و بویی فناورانه‌تر به خود گرفته است.

از تمامی فعالان حوزه فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها دعوت شده است تا با پیوستن به فریزون‌تک، در ساخت آینده‌ای هوشمند، نوآورانه و پایدار برای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور نقش‌آفرینی کنند.

نوشته بهره‌برداری از سکوی دیجیتال «فریزون‌تک» در کیش اینوکس ۲۰۲۵ اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

به گزارش «زیما» به نقل از روابط عمومی بانک مرکزی، دکتر یکتا اشرفی با اشاره به آغاز ثبت‌نام آزمون استخدامی بانک مرکزی از ۲۱ مردادماه ۱۴۰۴، تأکید کرد: این نهاد به‌عنوان رکن اصلی سیاست‌گذاری پولی و ارزی، مسئولیت‌هایی چون حفظ ثبات مالی، صیانت از ارزش پول ملی، مدیریت نقدینگی، تنظیم‌گری و نظارت بر شبکه بانکی و توسعه زیرساخت‌های پیشرفته پرداخت و تسویه را بر عهده دارد که تحقق آنها نیازمند سرمایه انسانی نخبه و توانمند است.

وی با بیان اینکه شتاب تحولات اقتصادی و نوآوری‌های فناورانه، بانک‌های مرکزی را به بازتعریف ابزارها و فرآیندهای خود واداشته است، افزود: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در پی جذب نیروهایی است که علاوه بر دانش تخصصی در حوزه‌هایی نظیر سیاست‌گذاری پولی، اقتصاد کلان، مدیریت ریسک سیستماتیک، تحلیل داده‌های کلان مالی، فین‌تک، امنیت سایبری و معماری سامانه‌های پرداخت، از بینش راهبردی و مهارت‌های اجرایی پیشرفته برخوردار باشند.

اشرفی تصریح کرد: ارزیابی داوطلبان تنها بر مبنای دانش تئوریک نخواهد بود، بلکه معیارهایی چون توان تحلیل سناریوهای پیچیده اقتصادی، مهارت حل مسئله در شرایط عدم قطعیت، التزام به اصول حاکمیت شرکتی و اخلاق حرفه‌ای، و نوآوری در طراحی ابزارها و سیاست‌های پولی نوین نیز سنجیده خواهد شد. این رویکرد با الگوگیری از بانک‌های مرکزی پیشرو در جهان طراحی شده است.

وی در پایان تأکید کرد: بانک مرکزی علاوه بر نقش اجرایی، اتاق فکر و بازوی راهبردی اقتصاد ملی است و از همه نخبگان علمی کشور دعوت می‌شود با پیوستن به این مجموعه، در شکل‌دهی آینده نظام پولی و بانکی کشور و ارتقای جایگاه ایران نقش‌آفرینی کنند.

بر اساس این گزارش، دفترچه راهنمای ثبت‌نام و شرایط شرکت در آزمون استخدامی بانک مرکزی از طریق پایگاه اینترنتی به نشانی azmoon.smtc.ac.ir در دسترس قرار دارد. این آزمون برای جذب ۶۰۰ نفر نیروی رسمی روز ۲۸ شهریور ۱۴۰۴ برگزار می‌شود.

نوشته راهبرد بانک مرکزی برای جذب نخبگان اقتصاد و فناوری‌های پیشرفته در آزمون ۲۸ شهریور اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

هوش مصنوعی (AI) در حال بازتعریف گسترده و چندجانبه صنعت بانکداری در سطح جهان است. این تحول از بهینه‌سازی فرآیندهای داخلی گرفته تا ارتقای تجربه مشتریان، مدیریت بهتر ریسک‌ها و تغییرات بنیادین در نیروی کار را شامل می‌شود. با پیشرفت مداوم فناوری‌های هوش مصنوعی، بانک‌ها فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای نوآوری و کسب مزیت رقابتی پیدا کرده‌اند؛ اما همزمان با چالش‌های اخلاقی، قانونی و سازمانی نیز روبرو هستند.

در مرکز این تحول، توانایی هوش مصنوعی در خودکارسازی و بهینه‌سازی عملیات بانکی قرار دارد. فرآیندهایی که پیش‌تر دستی و زمان‌بر بودند، مانند بررسی اسناد، نظارت بر تراکنش‌ها و انجام امور تطابق (compliance) اکنون توسط پلتفرم‌های هوش مصنوعی به صورت سریع و دقیق انجام می‌شوند. این خودکارسازی علاوه بر کاهش هزینه‌های عملیاتی، دقت و سرعت خدمات بانک را به شدت افزایش داده و امکان ارائه خدمات بهتر به مشتریان را فراهم کرده است.

تجربه مشتری نیز با استفاده از شخصی‌سازی مبتنی بر هوش مصنوعی دگرگون شده است. بانک‌ها با بهره‌گیری از الگوریتم‌های یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی، مشاوره مالی سفارشی، پیشنهاد محصولات متناسب با نیازهای هر فرد و خدمات پاسخگو از طریق چت‌بات‌ها و دستیاران مجازی را فراهم می‌کنند. این تعامل شخصی شده موجب افزایش وفاداری مشتریان و ایجاد فرصت‌هایی برای فروش متقابل و افزایش درآمد می‌شود.

مدیریت ریسک و پیشگیری از تقلب نیز با ادغام هوش مصنوعی پیشرفت قابل توجهی داشته است. الگوریتم‌های پیشرفته قادرند داده‌های گسترده را در زمان واقعی تحلیل کرده و رفتارهای غیرمعمول و احتمالات تقلب را شناسایی کنند. این موضوع باعث کاهش خسارات مالی و افزایش امنیت سیستم‌های بانکی می‌شود. همچنین، مدل‌های امتیازدهی اعتباری مبتنی بر هوش مصنوعی با استفاده از داده‌های جایگزین فراتر از تاریخچه اعتباری سنتی، دسترسی به وام را گسترش داده و به افزایش شمول مالی کمک می‌کنند، به ویژه در بازارهای در حال توسعه.

در حوزه بانکداری سرمایه‌گذاری و مدیریت دارایی، هوش مصنوعی با تحلیل‌های پیش‌بینی و معاملات الگوریتمی، تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه‌تر و بهینه‌سازی پرتفوی را ممکن ساخته است. این کاربردها نشان می‌دهند که هوش مصنوعی چگونه از تحلیل‌های مالی پیچیده و برنامه‌ریزی استراتژیک پشتیبانی می‌کند و عملکرد مالی بهتری به ارمغان می‌آورد.

با این حال، پذیرش گسترده هوش مصنوعی در بانکداری با چالش‌هایی همراه است. مسائل اخلاقی مانند حفظ حریم خصوصی داده‌ها، سوگیری الگوریتمی و شفافیت سیستم‌ها از موضوعات حیاتی هستند که باید با دقت بررسی شوند. موسسات مالی باید با مقررات متغیر مانند GDPR سازگار شده و در چارچوب‌های حاکمیت هوش مصنوعی فعالیت کنند. مقابله با این چالش‌ها نیازمند همکاری میان نهادهای قانون‌گذاری، متخصصان فناوری و فعالان بانکی است تا سیستم‌های هوشمند قابل اعتماد و عادلانه طراحی شود.

تأثیر هوش مصنوعی بر نیروی کار بانک نیز چشمگیر است. در حالی که بسیاری از وظایف تکراری و دستی خودکار می‌شوند، نیاز به مهارت‌های جدید در زمینه مدیریت هوش مصنوعی، علم داده و امنیت سایبری افزایش می‌یابد. این تغییر ضرورت آموزش مداوم، ارتقاء مهارت‌ها و نظارت اخلاقی را نشان می‌دهد تا همکاری انسان و ماشین به بهترین شکل ممکن به افزایش بهره‌وری و حفظ رفاه کارکنان منجر شود.

مطالعات موردی از بانک‌های برجسته مانند JPMorgan Chase، HSBC، BBVA و Goldman Sachs کاربردهای عملی و مزایای متنوع هوش مصنوعی را در حوزه‌های مختلف نشان می‌دهند. این نمونه‌ها موفقیت در اتوماسیون اسناد، تشخیص تقلب، تعامل با مشتری و تحلیل سرمایه‌گذاری را به تصویر می‌کشند و اهمیت هوش مصنوعی را در شکل‌دهی به آینده خدمات مالی نمایان می‌سازند.

برای عبور موفق از این مسیر تحول‌آفرین، بانک‌ها باید نقشه راه استراتژیکی را اتخاذ کنند که شامل ارزیابی، آزمایش‌های پایلوت، گسترش و نظارت مداوم بر پروژه‌های هوش مصنوعی باشد. ادغام مسئولانه و اخلاقی هوش مصنوعی به مؤسسات مالی امکان می‌دهد تا کارایی را افزایش داده، رضایت مشتریان را بهبود بخشیده و با مقررات همسو بمانند.

در پایان، هوش مصنوعی صرفاً یک پیشرفت فناورانه نیست، بلکه محرک اصلی تغییر است که اکوسیستم بانکداری را بازتعریف می‌کند. با پذیرش هوشمندانه و استراتژیک این فناوری، بانک‌ها قادر خواهند بود سازمان‌هایی مقاوم، نوآور و مشتری‌محور بسازند که در چشم‌انداز دیجیتال مالی آینده موفق باشند

نوشته نقش تحول‌آفرین هوش مصنوعی در آینده بانکداری اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

به گزارش زیمانیوز، جلسه هم‌اندیشی رئیس‌کل بانک مرکزی، مدیران عامل شبکه بانکی و اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس ۱۵ مرداد ۱۴۰۴ برگزار شد. محورهای اصلی این نشست شامل تداوم تأمین ارز برای واردات، اجرای قانون جدید بانک مرکزی، هم‌زمانی آن با برنامه هفتم توسعه، و تسهیل در پرداخت تسهیلات خرد به مردم بود.

محمدرضا فرزین، رئیس‌کل بانک مرکزی، در این جلسه ضمن قدردانی از همکاری کمیسیون اقتصادی، از تداوم برگزاری جلسات هیأت عالی برای تصویب آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط با قانون جدید خبر داد. وی همچنین به اعطای اختیارات تازه در حوزه «رمزپول‌ها» و برنامه‌های تخصصی‌سازی بانک‌ها اشاره کرد.

فرزین اعلام کرد که از ابتدای سال تاکنون حدود ۷۳ هزار میلیارد تومان وام قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوری به ۳۴۰ هزار نفر پرداخت شده است. با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده که اعلام آمار پرداخت‌ها لزوماً به معنای دسترسی آسان مردم به این وام‌ها نیست؛ روند طولانی اعتبارسنجی، درخواست وثایق متعدد در شعب، و تفاوت اجرای بخشنامه‌ها در بانک‌های مختلف، از چالش‌های اصلی این حوزه به شمار می‌رود.

در بخش سیاست ارزی، اگرچه رئیس‌کل بانک مرکزی بر تداوم تأمین ارز وارداتی تأکید کرد، اما فعالان اقتصادی می‌گویند نوسان‌های بازار و کندی تخصیص ارز، همچنان بر قیمت کالاهای اساسی و مواد اولیه فشار وارد می‌کند.

به نظر می‌رسد اجرای دقیق و هماهنگ قانون بانک مرکزی و برنامه هفتم توسعه، همراه با نظارت سختگیرانه بر عملکرد شعب، شرط اصلی تحقق وعده‌هایی است که در این جلسه مطرح شد. در غیر این صورت، خطر تبدیل شدن این تعهدات به تکرار وعده‌های سال‌های گذشته همچنان وجود دارد.

نوشته بانک مرکزی وعده تسهیل تسهیلات خرد و تداوم تأمین ارز را داد؛ چالش‌ها همچنان پابرجاست اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

با گذشت چند هفته از ابلاغ رسمی مصوبه «مقررات تبلیغات رمزدارایی‌ها»، هنوز معلوم نیست شورای عالی فضای مجازی با چه منطقی، تبلیغات مستقیم را ممنوع کرده اما برای اشکال مدرن‌تر تبلیغات، راهکاری ندارد.

در حالی که کاربران در مواجهه با صرافی‌های رمزارزی نیازمند شفافیت، هشدار ریسک و تنظیم‌گری روشن هستند، مصوبه‌ی اخیر بیش از آنکه از آسیب جلوگیری کند، راه‌های نوین دور زدن را به روی شرکت‌ها باز گذاشته است.

سیاست‌گذار، گرفتار چارچوب رسانه سنتی

در متن مصوبه آمده است: تبلیغات رسانه‌ای رمزدارایی‌ها در رسانه‌های پرمخاطب، محیطی و دیجیتال ممنوع است. تبلیغ تنها برای دارندگان مجوز، از مسیرهای رسمی و با هشدار ریسک مجاز است.

اما آیا سیاست‌گذار تعریف دقیقی از «تبلیغ» دارد؟ آیا درک درستی از اکوسیستم امروز رسانه و بازاریابی دیجیتال داشته است؟ پاسخ، به‌وضوح منفی است.

در شرایطی که پلتفرم‌های رمزارزی با روش‌هایی مثل:

اسپانسری برنامه‌های پادکستی و تصویری،

حضور در مسابقات آنلاین به‌عنوان حامی مالی،

همکاری با اینفلوئنسرها در یوتیوب و اینستاگرام

در حال انجام برندینگ نرم و اثرگذار هستند، سیاست‌گذار هنوز در سطح ممنوعیت آگهی تلویزیونی و بنر دیجیتال باقی مانده است.

 وقتی قانون از بازار عقب می‌ماند

واقعیت این است که:

اسپانسری، جای تبلیغ را گرفته، ولی در قانون هیچ اشاره‌ای به آن نشده.

لوگوی صرافی‌ها، پیام حمایت مالی، و دعوت غیرمستقیم به استفاده از خدمات در ده‌ها برنامه تصویری دیده می‌شود.

اما نظارت رسمی برای این نوع فعالیت‌ها تعریف نشده و مصوبه هیچ سازوکار مشخصی ارائه نداده است.

سؤال مهم اینجاست:

> وقتی تبلیغات مستقیم ممنوع شده، سیاست‌گذار چه برنامه‌ای برای اشکال جدیدتر، مؤثرتر و پنهان‌تر تبلیغ دارد؟

تا این لحظه، هیچ.

 اشتباه راهبردی شورای عالی: قانون‌گذاری بدون زیست‌بوم‌شناسی

یکی از ایرادات بنیادی مصوبه شورای عالی تنظیم مقررات فضای مجازی، نداشتن درک دقیق از سیر تحول تبلیغات در رسانه‌های دیجیتال است. در دنیای امروز، اثرگذاری تبلیغات از محتوای مستقیم به سمت محتوای مشارکتی، حمایت مالی، UGC و تبلیغات نانوشته تغییر یافته.

ممنوعیت رسمی تبلیغ صرافی‌ها، در حالی که هیچ تعریف و کنترلی برای اسپانسری آن‌ها وجود ندارد، نوعی ساده‌انگاری در مواجهه با مسئله پیچیده‌ی حکمرانی در اقتصاد دیجیتال است.

نتیجه‌گیری زیمانیوز:

مصوبه‌ی ممنوعیت تبلیغات رمزارزی، نه تنها از اغواگری جلوگیری نکرده، بلکه با بی‌توجهی به واقعیت بازار تبلیغات دیجیتال، فرصتی برای تقویت برند بدون پاسخگویی فراهم کرده است.

سیاست‌گذار اگر قصد دارد از حقوق کاربران دفاع کند، باید خود را به‌روز کند، رسانه را بشناسد و از چارچوب تبلیغات سنتی عبور کند.

در غیر این‌صورت، هر مصوبه‌ای بیشتر به ابزاری نمایشی بدل خواهد شد تا ابزاری اجرایی.

نوشته سیاست‌گذاری بدون واقعیت‌سنجی؛ تبلیغات رمزارزی ممنوع، اسپانسری آزاد! اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

بازار پرمشتریِ طلا که به سرعت در حال دیجیتالی‌شدن بود، حالا با دست‌اندازهای رگولاتوری و برخوردهای سخت‌گیرانه روبه‌رو شده است. بانک مرکزی، پس از تعلیق گسترده درگاه‌های پرداخت سکوهای آنلاین فروش طلا، پنج شرط سخت را برای بازگشت به مدار فعالیت اعلام کرده؛ شروطی که برخی فعالان این حوزه از آن به‌عنوان مصداق محدودسازی به‌جای تنظیم‌گری یاد می‌کنند.

اما در این میان، نقش و موضع سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران نیز زیر ذره‌بین رفته است. آیا نصر تهران به‌عنوان نماینده بخش خصوصی فناوری اطلاعات، به‌درستی از حقوق کسب‌وکارها دفاع کرده؟ یا صرفاً در جایگاه یک «توضیح‌دهنده» و «واسطه» ظاهر شده است؟

پنج شرط بانک مرکزی؛ ریسک قانونی در برابر نوآوری فناورانه

بر اساس نامه رسمی بانک مرکزی، سکوهای آنلاین فروش طلا تنها در صورتی می‌توانند درگاه پرداخت داشته باشند که پنج شرط زیر را رعایت کنند:

۱. ذخیره فیزیکی طلای فروخته‌شده در بانک کارگشایی

۲. احراز کیف پول کاربران با همکاری بانک عامل

۳. ثبت معاملات در سامانه جامع تجارت وزارت صمت

۴. تسویه تعهدات ریالی حداکثر ظرف ۴۸ ساعت کاری

۵. اخذ تأییدیه امنیتی از پلیس فتا

این شروط از منظر بانک مرکزی «تنظیم‌گری و تأمین امنیت بازار» است. اما از دید بسیاری از سکوها، به‌ویژه شرط اول (ذخیره‌سازی فیزیکی طلا پیش از فروش) و شرط دوم (ساختار کیف پول بانکی)، عملاً اجرای مدل‌های رایج بازار را ناممکن یا هزینه‌بر کرده است. در بازار سنتی طلا نیز چنین الزامی وجود ندارد؛ این الزامات بیشتر به ساختار بورس کالا شباهت دارد تا تجارت الکترونیکی.

 نصر تهران: میانجی یا نماینده؟

در واکنش به این اتفاقات، علی اخوان بهابادی، رئیس کمیسیون فین‌تک نصر تهران، در گفت‌وگویی گفته است: “نامه بانک مرکزی را ندیده‌ام؛ قضاوت من بر اساس اخبار منتشرشده است.”

این جمله به‌تنهایی کافی‌ست تا نشان دهد نهاد صنفی‌ای که باید در خط مقدم حمایت از پلتفرم‌های دیجیتال باشد، نه در جریان کامل تصمیم‌سازی‌ها بوده و نه قدرت چانه‌زنی در سطح تنظیم‌گران را دارد.

گرچه به گفته وی، در کارگروهی تحت عنوان “اقدام مشترک” نمایندگانی از نهادهای مختلف برای بررسی موضوع حضور داشته‌اند، اما آنچه در عمل اتفاق افتاده، توقف ناگهانی خدمات‌دهی، فشار روانی به کسب‌وکارها، و تحمیل سرمایه در گردش بسیار بالا برای ذخیره‌سازی طلاست.

پرسش این‌جاست:

آیا نصر تهران توانسته است نگرانی‌ها و ظرفیت‌های کسب‌وکارها را به‌درستی منتقل کند؟

آیا روند تصمیم‌گیری را شفاف کرده یا صرفاً نقش واسطی با اختیارات محدود داشته است؟

بازی خطرناک با اعتماد کاربران و سرمایه‌گذاران

در زمانی که بسیاری از کاربران به سمت خریدهای خرد و روزانه طلا به‌صورت دیجیتال روی آورده‌اند، قطع درگاه‌های پرداخت و الزامات سنگین، می‌تواند نتیجه‌ای معکوس داشته باشد:

افزایش فعالیت بازارهای غیررسمی

فرار سرمایه از بسترهای داخلی

کاهش اعتماد کاربران به امنیت قانونی سرمایه‌گذاری دیجیتال

پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا، یکی از نمونه‌های مهم فین‌تک در ایران بوده‌اند که با وجود تحریم‌ها، عدم اتصال به نظام مالی بین‌المللی و ضعف سرمایه‌گذاری خارجی، مسیر نوآورانه‌ای را با تکیه بر کاربران داخلی طی کرده‌اند. اما اکنون با مقرراتی مواجه‌اند که تناسبی با ماهیت و مقیاس فعالیت آن‌ها ندارد.

جمع‌بندی زیمانیوز:

بانک مرکزی در تنظیم‌گری حوزه طلا، از رویکرد سنتی و ریسک‌گریز استفاده کرده است، نه مدل‌های چابک نوآوری‌محور.

شروط پنج‌گانه، در نبود زیرساخت‌های کافی و همکاری بانک‌ها، اجرایی‌شدن سکوها را با مشکل جدی مواجه می‌کند.

نصر تهران باید روشن‌تر، منسجم‌تر و سریع‌تر از سکوها دفاع کند؛ در غیر این‌صورت، اعتماد به نقش صنف نیز تضعیف خواهد شد.

وقت آن است که تعریف جدیدی از تنظیم‌گری در اقتصاد دیجیتال ارائه شود؛ نه فقط با هدف کنترل، بلکه با هدف رشد و بقا.

نوشته نبرد طلا و مقررات، شروط سختگیرانه بانک مرکزی؛ عقب‌نشینی خاموش نصر تهران؟ اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

مسیح علوی فعال حوزه استخراج رمزارز، این تحلیل را برای زیمانیوز تهیه کرده است. این مطلب در دوبخش منتشر می‌شود و آنچه پیش‌رو دارید، بخش دوم آن است.

در بخش نخست این مقاله، نگاهی داشتیم به افت چشم‌گیر هش‌ریت شبکه بیت‌کوین در سطح جهانی و جایگاه نه‌چندان مؤثر ایران در این بازتوزیع قدرت پردازشی. حال در بخش دوم، تمرکز بر درون مرزهاست: وضعیت فعلی ماینینگ در ایران، ابعاد مصرف انرژی، شیوه‌های دور زدن محدودیت‌ها، و سیاست‌هایی که نه‌تنها در حل بحران ناکام مانده‌اند، بلکه زمینه‌ساز پیچیدگی‌های تازه‌تری شده‌اند. پرسش اصلی این است: آیا استخراج بیت‌کوین در ایران یک فرصت اقتصادی است یا باری بر دوش زیرساخت‌های در حال فرسایش؟

۴. چشم‌انداز استخراج بیت‌کوین در ایران، بررسی عمیق‌تر

۴.۱ مقیاس و ماهیت عملیات استخراج

ایران دارای صنعت استخراج بیت‌کوین قابل توجهی است، اما عمدتاً زیرزمینی. ظرفیت استخراج قانونی تنها ۵ مگاوات (MW) تخمین زده می‌شود، در حالی که استخراج غیرقانونی تقریباً ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ گیگاوات (GW) است.^۲۴ این امر استخراج غیرقانونی را ۳۰۰ برابر بزرگتر از عملیات قانونی می‌کند.^۲۵ تا سال ۲۰۲۳، تخمین زده می‌شود که ۱۸۰,۰۰۰ دستگاه استخراج ارز دیجیتال در حال استفاده بوده‌اند. مقامات ادعا می‌کنند که از اوایل سال ۲۰۲۲ بیش از ۲۵۲,۰۰۰ دستگاه استخراج غیرقانونی را توقیف کرده‌اند که در صورت عملیاتی بودن، حدود ۸۰۴ مگاوات برق مصرف می‌کردند.^۲۴ با وجود این سرکوب‌ها، تخمین‌ها نشان می‌دهد که حدود ۵۰۰,۰۰۰ دستگاه استخراج غیرقانونی همچنان در ایران فعال هستند.

بر اساس مصرف متوسط ۳.۲ کیلووات هر ماینر، و تخمین حدودی ۵۰۰,۰۰۰ ماینر غیرقانونی که احتمالا هنوز در حال فعالیت هستند ^۲۶، کل مصرف برق تخمینی برای استخراج غیرقانونی ۵۰۰,۰۰۰ ماینر * ۳.۲ کیلووات/ماینر = 1,۶۰۰,۰۰۰ کیلووات =  1.6گیگاوات خواهد بود. این محاسبه با تخمین ۲ برابر شدن تعداد ماینر‌های زیرزمینی در ایران برای استخراج زیرزمینی مطابقت نزدیکی دارد. این مصرف قابل توجه برق، فشار زیادی را که استخراج غیرقانونی بر شبکه برق ملی از پیش ناپایدار ایران وارد می‌کند، برجسته می‌سازد.

مدل‌های ماینر رایج در ایران شامل: hydro 198TH/s, M50 124TH/s, S19 90TH/s, S19 100TH/s, S19pro 110TH/s, S19k 120TH/s, M3 12TH/s است. مدل‌های قدیمی‌تر و کم‌بازده‌تر مانند Antminer S9 و M3 همچنان به دلیل برق غیرقانونی و گاها ارزان در ایران بسیار رایج هستند، که حتی سخت‌افزار قدیمی را نیز سودآور می‌کند.

در حالی که استخراج غیرقانونی بیت‌کوین در ایران مقدار قابل توجهی برق (تخمینی ۱.۶ گیگاوات) مصرف می‌کند، این میزان تنها بخش نسبتاً کوچکی (تقریباً ۶-۸ درصد) از کسری قابل توجه برق کلی ایران (۲۰-۲۷ گیگاوات) را تشکیل می‌دهد. تمرکز نامتناسب رسانه‌ها و مقامات بر استخراج غیرقانونی به نظر می‌رسد ابزاری روایی برای انحراف توجه از مسائل عمیق‌تر و ساختاری در بخش انرژی ایران است.^۲۵ این دستکاری روایی مانع از سیاست‌گذاری مؤثر و جامع با تخصیص نادرست توجه عمومی و منابع می‌شود. این امر از رویکردی جامع به بحران انرژی جلوگیری می‌کند، که اساساً نیازمند رسیدگی به ناکارآمدی‌های زیرساختی طولانی‌مدت، سرمایه‌گذاری ناکافی و مسائل حاکمیتی است تا صرفاً هدف قرار دادن یک نشانه.

جدول ۲: مشخصات ماینرهای رایج بیت‌کوین در ایران و مصرف برق تخمینی

۴.۲ استخراج خارج از شبکه و منابع انرژی

در حالی که درصد مشخصی برای استخراج خارج از شبکه در داده‌ها ارائه نشده است، سودآوری استثنایی استخراج بیت‌کوین در ایران، که ناشی از نرخ‌های برق بسیار یارانه‌ای (حتی تا ۰.۰۱ تا ۰.۰۵ دلار در هر کیلووات ساعت) است ^۲۴، انگیزه قوی برای عملیات غیرقانونی ایجاد می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که بخشی از ماینینگ زیرزمینی با دسترسی به گاز یا دیزل باعث ایجاد نیروگاه‌های خود تامین خود مصرف و خطوط برق خصوصی شده است. این امر نشان می‌دهد که بخشی از استخراج غیرقانونی در مقیاس بزرگ می‌تواند از منابع تولید برق اختصاصی، احتمالاً خارج از شبکه (مانند ژنراتورهای گازی یا دیزلی) برای اطمینان از تداوم عملیاتی و فرار از شناسایی استفاده کند. با توجه به مقیاس استخراج غیرقانونی و ضرورت اجتناب از سرکوب‌های دولتی، استفاده از ژنراتورهای خصوصی یک استراتژی منطقی است، به ویژه برای عملیات‌های بزرگتر و سازمان‌یافته‌تر.

بخش قابل توجهی از استخراج غیرقانونی بیت‌کوین در ایران احتمالاً به طور جزئی یا کامل خارج از شبکه ملی برق فعالیت می‌کند و از ژنراتورهای گازی و دیزلی خصوصی استفاده می‌نماید. این استراتژی ناشی از دو ضرورت اصلی است: فرار از شناسایی توسط دولت و حفظ عملیات استخراج مداوم در بحبوحه بی‌ثباتی شبکه و سرکوب‌های رسمی، با بهره‌گیری از سودآوری بالای استخراج با انرژی یارانه‌ای یا برق تولید شده خصوصی. این شیوع استخراج خارج از شبکه تلاش‌های دولت ایران برای کنترل و تنظیم مصرف انرژی مرتبط با استخراج را پیچیده می‌کند. این امر محدودیت‌های ذاتی سیاست‌های مدیریت انرژی متمرکز بر شبکه را در مواجهه با یک صنعت بسیار غیرمتمرکز و غیرقانونی برجسته می‌سازد و همچنین وجود یک بازار سیاه برای سوخت برای تأمین انرژی این ژنراتورهای خصوصی را نشان می‌دهد.

۴.۳ استارلینک و اتصال برای استخراج

تحلیلگران صنعت تخمین می‌زنند که حدود ۲۰,۰۰۰ ^۳۵ تا بیش از ۳۰,۰۰۰ ^۳۷ دیش استارلینک مخفیانه در اوایل سال ۲۰۲۵ در ایران فعال هستند. برخی مقامات ایرانی حتی ارقامی بیش از ۱۰۰,۰۰۰ کاربر را که از اینترنت ماهواره‌ای بهره می‌برند، ذکر کرده‌اند.^۳۷ این دستگاه‌ها عمدتاً به صورت قاچاق وارد کشور می‌شوند ^۳۶ و توسط دولت ایران غیرقانونی تلقی می‌شوند، به طوری که نگهداری آنها خطر پیگرد قانونی را در پی دارد.^۳۶

در حالی که برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند “افراد ثروتمند حتی از شبکه ماهواره‌ای استارلینک ایلان ماسک برای فرار کامل از نظارت استفاده می‌کنند” ^۲۵ (با اشاره به دسترسی عمومی به اینترنت)، خطرات امنیتی مرتبط با استفاده از استارلینک برای استخراج بیت‌کوین پرمصرف، فوق‌العاده بالا است. دولت ایران به صراحت پایانه‌های استارلینک را “غیرقانونی” اعلام کرده و برای واردات یا عملیات آنها تهدید به پیگرد قانونی کرده است.^۳۶ مقامات فعالانه دیش‌ها را مصادره کرده‌اند.^۳۷ مورد استفاده اصلی و ایمن‌تر برای استارلینک در طول قطعی‌های اینترنت، ارتباط و دسترسی به اطلاعات بدون سانسور است.^۲۵ استفاده از اتصال استارلینک برای استخراج بیت‌کوین، که یک فعالیت پرمصرف، با حرارت بالا و در نتیجه قابل شناسایی فیزیکی است، به طور قابل توجهی خطر کشف و مصادره را افزایش می‌دهد. این امر به ویژه با توجه به تلاش‌های دولت برای ردیابی ماینرها از طریق آدرس‌های IP و حملات فیزیکی صادق است.^۲۵ نگرانی‌های ذاتی امنیت سایبری مرتبط با استارلینک (مانند پتانسیل پروتکل‌های امنیتی ضعیف، دسترسی غیرمجاز) ^۳۹، خطر را برای افرادی که در فعالیت‌های غیرقانونی مشارکت دارند، بیشتر می‌کند.

در حالی که تخمین زده می‌شود ۳۰,۰۰۰ (یا بیشتر) دستگاه استارلینک به طور غیرقانونی وارد ایران شده‌اند، استفاده گسترده از آنها برای استخراج بیت‌کوین بسیار بعید است. خطرات امنیتی قابل توجه، از جمله پیگرد قانونی دولتی و مصادره دستگاه، همراه با قابلیت شناسایی ذاتی عملیات استخراج پرمصرف، استارلینک را به یک راه حل اینترنتی غیرعملی و با ریسک بیش از حد بالا برای استخراج غیرقانونی در مقیاس بزرگ تبدیل می‌کند. کاربرد اصلی آن برای ایرانیان، دور زدن محدودیت‌های اینترنت برای ارتباط و دسترسی به اطلاعات باقی می‌ماند. این وضعیت محدودیت‌های عملی راه‌حل‌های فنی را در مواجهه با کنترل قاطع دولتی و انگیزه‌های بازدارنده قابل توجه برای مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی پرخطر، حتی در صورت وجود سودهای بالقوه زیاد، برجسته می‌کند. نگرانی اصلی دولت ایران به نظر می‌رسد کنترل جریان اطلاعات است ^۳۶ تا صرفاً پهنای باند، که بر ارزیابی خطر برای استفاده‌های مختلف غیرقانونی از استارلینک تأثیر می‌گذارد.

۵. بحران انرژی زیربنایی ایران و پیامدهای سیاستی

۵.۱ بررسی ساختاری ناکارآمدی انرژی ایران

نیروگاه‌های حرارتی ایران، که بیش از ۹۰ درصد ظرفیت تولید برق کشور را تشکیل می‌دهند ^۳۰، با میانگین بازدهی کمتر از ۴۰ درصد کار می‌کنند و تنها بهبود سالانه ناچیزی معادل ۰.۱ درصد را نشان می‌دهند.^۳۰ در حالی که برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند میانگین بازدهی اخیراً از ۳۹.۶ درصد ^۴۱ یا ۳۹.۵۶ درصد ^۴۲ فراتر رفته و واحدهای جدیدتر کلاس F می‌توانند از ۵۸ درصد بازدهی داشته باشند ^۴۲، میانگین کلی همچنان به شدت پایین است. این ناکارآمدی منجر به هدر رفت قابل توجه سوخت و کمک قابل توجهی به کسری انرژی می‌کند که با نگرانی کاربر در مورد بازدهی کمتر از ۳۵ درصد مطابقت دارد.

بخش قابل توجهی از برق تولیدی ایران در طول انتقال و توزیع از بین می‌رود. تخمین‌ها نشان می‌دهد که تقریباً ۱۳ درصد برق تلف می‌شود، که معادل تقریباً ۴۰ درصد کل مصرف خانگی است.^۳۰ منابع دیگر از تلفات بیش از ۱۱ درصدی ^۴۳ یا حتی “تقریباً ۴۰ درصد گاز طبیعی و برق خانگی در طول تولید و انتقال” به دلیل شبکه‌های قدیمی و نگهداری ناکافی خبر می‌دهند.^۴۲ در حالی که یک گزارش ادعا می‌کند تلفات در سال ۲۰۱۸ از ۲۱.۵ درصد در سال ۲۰۰۷ به ۱۰ درصد کاهش یافته است ^۴۴، ارقام اخیر نشان‌دهنده تلفات بالای مداوم است که با محدوده ۱۲-۲۰ درصدی مشخص شده توسط کاربر مطابقت دارد.

ایران با بحران شدید و رو به رشد برق دست و پنجه نرم می‌کند، با کسری پیش‌بینی شده ۲۵,۰۰۰ مگاوات (۲۵ گیگاوات) برای سال ۲۰۲۵.^۳۰ این رقم در محدوده ۲۰-۲۷ گیگاوات مشخص شده توسط کاربر قرار می‌گیرد. برخی تخمین‌های قبلی کسری ۱۴,۰۰۰-۱۵,۰۰۰ مگاوات را در اوج تقاضای تابستان نشان می‌دادند.^۴۵ ظرفیت اسمی تولید برق کشور حدود ۹۴ گیگاوات است، اما تنها حدود ۶۲ گیگاوات آن واقعاً عملیاتی است.^۴۶

بحران شدید انرژی در ایران ناشی از دهه‌ها سرمایه‌گذاری ناکافی، نگهداری نامناسب، و اتکای بیش از حد به سوخت‌های فسیلی است.^۳۰ این امر منجر به فرسودگی زیرساخت‌ها، نیروگاه‌های ناکارآمد، و تلفات بالای انتقال شده است. این بحران ماهیتی ساختاری دارد، نه فصلی.^۳۰ این مشکلات عمیق‌تر، ریشه‌های اصلی کمبود برق و بی‌ثباتی شبکه هستند که استخراج غیرقانونی، با وجود مصرف قابل توجه انرژی، تنها بخش کوچکی از این شکاف را به خود اختصاص داده است.

۵.۲ خصوصی‌سازی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر

یکی از اهداف فصل انرژی برنامه هفتم توسعه با هدف خصوصی‌سازی بخش عمده‌ای از فروش برق است، اما پیشرفت در این زمینه بسیار کند است. این امر با شبکه‌ای پیچیده از شرکت‌های دولتی، عدم آمادگی لازم و اینترسی شدید زیرمجموعه‌های توانیر با مشکل مواجه شده است.^۴۸ این بازیگران شبه‌دولتی اغلب منافع خود را در اولویت قرار می‌دهند که منجر به سوءمدیریت و فساد و به حاشیه راندن مشارکت بخش خصوصی واقعی می‌شود.^۴۹ ایران پتانسیل خورشیدی عظیمی دارد (۲,۸۰۰-۳,۲۰۰ ساعت آفتاب در سال).^۵۰ با این حال، ظرفیت فعلی انرژی‌های تجدیدپذیر پایین است (۱.۸ درصد از کل، ۱ گیگاوات خورشیدی/بادی).^۴۵ در حالی که برنامه‌هایی برای افزودن ۱۱.۵ گیگاوات خورشیدی تا مارس ۲۰۲۶ وجود دارد ^۵۱، محدودیت‌های ظرفیت شبکه، شکاف‌های فناوری و تحریم‌های بین‌المللی مانع از یکپارچه‌سازی گسترده می‌شوند.^۴۲ انرژی خورشیدی تنها می‌تواند بخشی از عدم تعادل را به دلیل این “موانع جدی بین‌المللی و نهادی” برطرف کند.^۵۰

بخش انرژی ایران با ترکیبی از ناکارآمدی‌های نهادی، سیاست‌های داخلی نادرست (یارانه‌های هدف‌گذاری نشده، حاکمیت پراکنده، سرمایه‌گذاری ناکافی) و فشارهای خارجی (تحریم‌ها) دست و پنجه نرم می‌کند.^۴۲ این مسائل محیطی غیررقابتی ایجاد کرده و اجرای اصلاحات لازم را دشوار می‌سازد که منجر به هزینه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی مداوم می‌شود.^۴۲ این مشکلات ساختاری، توسعه پایدار بخش انرژی و حرکت به سمت خصوصی‌سازی و انرژی‌های تجدیدپذیر را به شدت کند کرده است.

۵.۳ راهکارهای بهینه‌سازی مصرف و توسعه شبکه

فراتر از توسعه منابع جدید برق، بهینه‌سازی مصرف و توسعه شبکه برای ایران بسیار مهم است. اقدامات بهره‌وری انرژی سریع‌تر قابل اجرا هستند. به عنوان مثال، تغییر روشنایی معابر و تعویض موتور کولرهای قدیمی با موتورهای BLDC (Brushless DC) می‌تواند به طور قابل توجهی کارایی را افزایش دهد.^۵۵ سیستم‌های مدیریت انرژی هوشمند (مانند پروژه فهام در ایران) می‌توانند داده‌های بلادرنگ را برای مدیریت بار بهتر، کاهش تلفات و بهبود کارایی ارائه دهند.^۵۶

سرمایه‌گذاری در زیرساخت خودروهای برقی (EV) می‌تواند مصرف سوخت (۸-۹ هزار لیتر در هر خودرو در سال) و آلودگی را در شهرهای بزرگ به میزان قابل توجهی کاهش دهد.^۵۸ وزارت نفت قبلاً توسعه زیرساخت EV را آغاز کرده و الزام به نصب واحدهای شارژ در پمپ بنزین‌های جدید را صادر کرده است^۵۸ این امر همچنین به چالش آلودگی هوا در کلان‌شهرهایی مانند تهران می‌پردازد.^۵۶

 اما تجربه نشان داده است که اینگونه پرو‌‌ژ‌ه‌ها وقتی در قالب دولتی مطرح می‌شود تا عملی شدن و رسیدن به خواسته‌ها فاصله بسیاری زیادی دارد یک رویکرد جامع، که توسعه عرضه را با مدیریت تقاضا و نوسازی شبکه ترکیب می‌کند، برای امنیت انرژی ایران ضروری است. اقدامات بهره‌وری انرژی، عملیاتی شدن سریع‌تر و مزایای زیست‌محیطی را ارائه می‌دهند، در حالی که پذیرش خودروهای برقی هم مصرف سوخت و هم آلودگی شهری را کاهش می‌دهد. این رویکرد چندوجهی برای حل بحران انرژی ایران که ریشه‌های عمیق و ساختاری دارد، حیاتی است.

۶. سخن آخر و توصیه‌ها

کاهش هش‌ریت جهانی مشاهده شده در دوره می-ژوئن ۲۰۲۵ یک پدیده چندعاملی است و صرفاً به درگیری ایران و اسرائیل محدود نمی‌شود. این کاهش بیشتر تحت تأثیر اقتصاد پس از هاوینگ بیت‌کوین، افزایش هزینه‌های انرژی و موج‌های گرما در آمریکای شمالی، و مشکلات ساختاری عمیق در بخش انرژی ایران قرار گرفته است. در حالی که درگیری ژئوپلیتیکی به عنوان یک شوک محلی و عامل جزئی در کاهش هش‌ریت جهانی عمل کرد، اما به طور قابل توجهی آسیب‌پذیری‌های انرژی ریشه‌دار ایران را آشکار ساخت. صنعت استخراج جهانی در حال تطبیق با محیطی جدید و کم‌سودتر پس از هاوینگ است.

توصیه‌ها

• برای صنعت استخراج جهانی ماینرها باید به طور فزاینده‌ای بر بهره‌وری انرژی تمرکز کنند و به دنبال مناطق با برق پایدار و کم‌هزینه باشند. تنوع بخشیدن به جریان‌های درآمدی، مانند میزبانی سرویس‌های هوش مصنوعی، می‌تواند به افزایش انعطاف‌پذیری در برابر نوسانات بازار کمک کند.^۱۱
• برای بخش انرژی ایران به جای تمرکز صرف بر استخراج غیرقانونی، اولویت‌بندی اصلاحات ساختاری ضروری است. این اصلاحات شامل خصوصی‌سازی واقعی بخش برق، نوسازی جامع شبکه، زیرساخت دیجیتال و اجرای برنامه‌های بهره‌وری انرژی مانند بهبود روشنایی معابر، تعویض کولرهای قدیمی با موتورهای BLDC و پیاده‌سازی سیستم‌های مدیریت انرژی هوشمند است. سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، به ویژه خورشیدی، باید در کنار توسعه و تقویت زیرساخت‌های شبکه موجود انجام شود تا از جذب ظرفیت‌های جدید اطمینان حاصل شود. تسریع در توسعه زیرساخت‌های خودروهای برقی نیز برای کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ حیاتی است.
• برای سیاست‌گذاران (به طور کلی) شناخت تعامل پیچیده انرژی، اقتصاد و ژئوپلیتیک در زیرساخت‌های دیجیتال ضروری است. توسعه استراتژی‌های انعطاف‌پذیر که هم به شوک‌های کوتاه‌مدت و هم به روندهای ساختاری بلندمدت می‌پردازند، برای تضمین پایداری و امنیت سیستم‌های حیاتی در مقیاس جهانی اهمیت فزاینده‌ای دارد.

منابع

1. The analyzed data from five mining pools covers the period from May 29 to June 27, 2025.
2. Bitcoin hashrate down ~15% since June 15, steepest drop in 3 years, accessed June 25, 2025, https://cointelegraph.com/news/bitcoin-hashrate-down-15-since-june-15-biggest-drop-in-3-years
3. What is a Bitcoin Mining Pool? – Bitbo, accessed June 25, 2025, https://bitbo.io/glossary/mining-pool/
4. The River Bitcoin Adoption Report 2025, accessed June 25, 2025, https://river.com/learn/files/river-bitcoin-adoption-report-2025.pdf
5. Iran enters near-total internet blackout, NetBlocks says, accessed June 29, 2025,
6. Iran’s Internet Partially Restored After 62-Hour Blackout – IranWire, accessed June 28, 2025,
7. A Day Later, Watchdog Says Iranians Still Largely Cut Off From Internet By Authorities, accessed June 29, 2025, https://www.rferl.org/a/netblocks-iranians-outage-internet/33448841.html
8. ‘Worst internet shutdown’: Iranians abroad fear for loved ones amid blackout back home – The National News, accessed June 29, 2025, https://www.thenationalnews.com/news/mena/2025/06/21/iranians-abroad-fear-for-loved-ones-lives-amid-internet-blackout-back-home/
9. Iran’s internet restored: Blackout was ‘double-edged sword’ that fuelled public frustration, says expert | The National, accessed June 28, 2025, https://www.thenationalnews.com/future/technology/2025/06/25/iran-internet-restored-israel/
10. Iran internet blackout impacts daily life – DevX, accessed June 29, 2025, https://www.devx.com/daily-news/iran-internet-blackout-impacts-daily-life/
11. Bitcoin Mining Costs Surge 35% to $70,000 in Q2 2025 Driven by Energy Prices – AInvest, accessed June 28, 2025, https://www.ainvest.com/news/bitcoin-mining-costs-surge-35-70-000-q2-2025-driven-energy-prices-2506/
12. Miners in tight spot as post-halving takes dent on revenue – CoinGeek, accessed June 29, 2025, https://coingeek.com/miners-in-tight-spot-as-post-halving-takes-dent-on-revenue/
13. Texas paid bitcoin miner more than $31 million to cut energy usage during heat wave, accessed June 28, 2025, https://www.cbsnews.com/news/bitcoin-mining-cryptocurrency-riot-texas-power-grid/
14. ERCOT predicts record power demand, lower outage risk in Texas this summer – KVUE, accessed June 29, 2025, https://www.kvue.com/article/news/local/texas/ercot-record-power-demand-texas-summer/269-455041bb-a804-4042-afbd-f83b8d6b1551
15. ERCOT forecasts record electric demand amid hot, dry summer | Community Impact, accessed June 29, 2025, https://communityimpact.com/austin/south-central-austin/government/2025/06/24/ercot-forecasts-record-electric-demand-amid-hot-dry-summer/
16. Is the Texas power grid prepared for summer 2025 heat? – Energy Capital HTX, accessed June 29, 2025, https://energycapitalhtx.com/Guest-Columns/texas-power-grid-summer
17. Extreme Heat Puts Strain on Power Grids in Major Cities – SFL Media, accessed June 29, 2025, https://sfl.media/extreme-heat-puts-strain-on-power-grids-in-major-cities/
18. ۲۰۲۵-۲۰۲۶ PJM Capacity Auction & Its Consumer Impact – Integrity Energy, accessed June 29, 2025, https://www.integrityenergy.com/resources/about-us/news-media/pjm-announces-expensive-energy-changes-in-2025/
19. Bitcoin mining 2025: Post-halving profitability, hashrate and energy trends – Cointelegraph, accessed June 29, 2025, https://cointelegraph.com/news/bitcoin-mining-2025-post-halving-profitability-hashrate-and-energy-trends
20. Bitcoin Halving: What It Is and Why It Matters for Crypto Investors – Investopedia, accessed June 28, 2025, https://www.investopedia.com/bitcoin-halving-4843769
21. Bitcoin Halving 2024: Impact, Predictions & Expert Analysis [NEW] – Blockpit, accessed June 28, 2025, https://www.blockpit.io/en-us/blog/bitcoin-halving
22. Bitcoin Halving 2024: Everything You Need to Know | IG International, accessed June 29, 2025, https://www.ig.com/en/bitcoin-btc/bitcoin-halving
23. Bitcoin Halving Countdown – The Block, accessed June 28, 2025, https://www.theblock.co/trackers/bitcoin-halving
24. Bitcoin Mining in Iran, IRGC Operations and the Power Grid Crisis – NCRI, accessed June 29, 2025, https://www.ncr-iran.org/en/publications/special-reports/bitcoin-mining-in-iran-irgc-operations-and-the-power-grid-crisis/
25. Decoding Iran’s Thriving Underground Bitcoin Mining: Illegal Computing Power Is 400 Times Legal | 吴说区块链 on Binance Square, accessed June 29, 2025, https://www.binance.com/en/square/post/25980322718266
26. ‘Exempt from Bills’: IRGC’s Bitcoin Mining Leaves Iranians in the Dark – IranWire, accessed June 29, 2025, https://iranwire.com/en/economy/141202-exempt-from-bills-irgcs-bitcoin-mining-leaves-iranians-in-the-dark/
27. Iran Seized 240000 Crypto Mining Devices in 3 Years – Pintu, accessed June 29, 2025, https://pintu.co.id/en/news/135707-iran-seized-240000-crypto-mining-devices-in-3-years-energy-crisis-affects-crypto-mining
28. Iran says it has seized over quarter of a million cryptomining machines – Press TV, accessed June 29, 2025, https://www.presstv.ir/Detail/2025/05/21/748383/Iran-cryptomining-clampdown-machines-confiscation
29. Iran seizes over quarter of a million cryptomining machines – Mehr News Agency, accessed June 29, 2025, https://en.mehrnews.com/news/232137/Iran-seizes-over-quarter-of-a-million-cryptomining-machines
30. Iran faces twin crises: Power grid on the brink and nutrition in decline – Global Voices, accessed June 29, 2025, https://globalvoices.org/2025/05/30/iran-faces-twin-crises-power-grid-on-the-brink-and-nutrition-in-decline/
31. No Easy Solutions For Iran’s Water Shortages and Power Outages – Stimson Center, accessed June 29, 2025, https://www.stimson.org/2025/no-easy-solutions-for-irans-water-shortages-and-power-outages/
32. Iran in Crisis: Infrastructure Failures, Public Discontent, and a Widening Trust Gap – NCRI, accessed June 29, 2025, https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-protests/iran-in-crisis-infrastructure-failures-public-discontent-and-a-widening-trust-gap/
33. Iranian energy crisis – Wikipedia, accessed June 29, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_energy_crisis
34. How Iran’s Cryptocurrency Gamble Empowers the Revolutionary Guards and Drains the State – Middle East Forum, accessed June 28, 2025, https://www.meforum.org/mef-observer/how-irans-cryptocurrency-gamble-empowers-the-revolutionary-guards-and-drains-the-state
35. Elon Musk activates Starlink in Iran following internet blackout | IDNFinancials, accessed June 29, 2025, https://www.idnfinancials.com/news/55238/elon-musk-activates-starlink-in-iran-following-internet-blackout
36. Tehran warns Iranians against Elon Musk’s Starlink | The Jerusalem Post, accessed June 29, 2025, https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858635
37. Elon Musk’s Starlink vs. Iran’s Blackout: Fact-Checking the 20,000 Secret Dishes Reconnecting a Nation – TS2 Space, accessed June 29, 2025, https://ts2.tech/en/elon-musks-starlink-vs-irans-blackout-fact-checking-the-20000-secret-dishes-reconnecting-a-nation/
38. Elon Musk’s Starlink restores internet in Iran, raises questions for India – TechGig, accessed June 28, 2025, https://content.techgig.com/technology/starlinks-impact-on-internet-freedom-irans-crisis-and-implications-for-india/articleshow/121861175.cms
39. White House Wi-Fi blunder? Trump allegedly ignored cybersecurity warnings while installing Musk’s Starlink – The Economic Times, accessed June 29, 2025, https://m.economictimes.com/news/international/us/white-house-wi-fi-blunder-trump-allegedly-ignored-cybersecurity-warnings-while-installing-musks-starlink/articleshow/121755958.cms
40. Iran’s Grid Faces Historic Power Deficit — Officials Warn of “Fan and Water Jug” Summer, accessed June 28, 2025, https://iranopendata.org/en/article/iran-power-deficit-fan-and-water-jug-summer/
41. Iran’s power plant efficiency surpasses 39.6% amid fuel challenges – Tehran Times, accessed June 28, 2025, https://www.tehrantimes.com/news/509957/Iran-s-power-plant-efficiency-surpasses-39-6-amid-fuel-challenges
42. Iran’s Energy Dilemma: Constraints, Repercussions, and Policy Options, accessed June 29, 2025, https://carnegieendowment.org/sada/2025/06/irans-energy-dilemma-constraints-repercussions-and-policy-options?lang=en
43. Iran’s Electricity Crisis: A Structural Failure Behind the Blackouts, accessed June 29, 2025, https://irannewsupdate.com/news/economy/irans-electricity-crisis-a-structural-failure-behind-the-blackouts/
44. Iran more than halved its power grid losses to 10% in 16 years: Expert – Press TV, accessed June 29, 2025, https://www.presstv.ir/Detail/2025/04/27/746975/Iran-power-grid-losses-reduction-expert
45. Iran’s Renewable Energy Prospects and Challenges – Stimson Center, accessed June 29, 2025, https://www.stimson.org/2024/irans-renewable-energy-prospects-and-challenges/
46. ‘Life has become hell’: Iranians struggle with power and water cuts | Iran International, accessed June 29, 2025, https://www.iranintl.com/en/202506016970
47. Reforming Iran’s Energy Policy: Strategies for Sustainability, Subsidies, and Global Integration | Journal of Public and International Affairs, accessed June 29, 2025, https://jpia.princeton.edu/news/reforming-iran%E2%80%99s-energy-policy-strategies-sustainability-subsidies-and-global-integration
48. Foreword; Privatization For Progress: Reshaping Iran’s Economic Future | NUFDI Fund, accessed June 29, 2025, https://fund.nufdiran.org/wp-content/uploads/2025/04/Foreword-Privatization-For-Progress____Reshaping-Irans-Economic-Future-1-2.pdf
49. How Iranian-style ‘privatization’ stunts the real private sector – Amwaj.media, accessed June 29, 2025, https://amwaj.media/article/how-iranian-style-privatization-stunts-the-real-private-sector
50. Iran’s Renewable Energy Aspirations and Geopolitical Challenges – Gulf International Forum, accessed June 28, 2025, https://gulfif.org/irans-renewable-energy-aspirations-and-geopolitical-challenges/
51. Iran Imposes Mandatory Photovoltaic Installation for Government Buildings – Energytrend, accessed June 29, 2025, https://www.energytrend.com/news/20250425-49319.html
52. Iran Launches Off-Grid Solar Plan to Cut Grid Dependency, Targets 11.5 GW Solar Capacity Boost by 2026 – Solarbe Global, accessed June 29, 2025, https://www.solarbeglobal.com/iran-launches-off-grid-solar-plan-to-cut-grid-dependency-targets-11-5-gw-solar-capacity-boost-by-2026/
53. Potential assessment of renewable energy resources and their power plant capacities in Iran, accessed June 29, 2025, https://www.agriscigroup.us/articles/GJE-7-162.php
54. Iran to expand off-grid solar to all government buildings – Press TV, accessed June 29, 2025, https://www.presstv.ir/Detail/2025/04/20/746538/Iran-solar-panels-government-buildings
55. BLDC SMART COOLER – ijariie, accessed June 28, 2025, https://ijariie.com/AdminUploadPdf/BLDC_SMART_COOLER_ijariie23297.pdf
56. Advancing energy efficiency at UNDP Iran | United Nations Development Programme, accessed June 29, 2025, https://www.undp.org/iran/news/advancing-energy-efficiency-undp-iran
57. National smart metering program (Iran) – Wikipedia, accessed June 29, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/National_smart_metering_program_(Iran)
58. Oil Ministry launches electric vehicle infrastructure initiative – Tehran Times, accessed June 29, 2025, https://www.tehrantimes.com/news/512004/Oil-Ministry-launches-electric-vehicle-infrastructure-initiative
59. Impact of fuel price increasing policies on fuel smuggling and acceptance of green cars: A case study of Iran | The Journal of Engineering, accessed June 29, 2025, https://digital-library.theiet.org/doi/full/10.1049/tje2.12181
60. Oil Ministry launches electric vehicle infrastructure development – Iran Daily, accessed June 29, 2025, https://newspaper.irandaily.ir/7810/3/14851
61. Iran pushes for electric mobility with charging infrastructure expansion – Kazinform, accessed June 29, 2025, https://qazinform.com/news/iran-pushes-for-electric-mobility-with-charging-infrastructure-expansion-948ed5

نوشته سقوط بی‌سابقه هش‌ریت بیت‌کوین؛ بحران انرژی، تحولات ژئوپلیتیک و بازتوزیع قدرت استخراج (قسمت دوم) اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

مسیح علوی فعال حوزه استخراج رمزارز، این تحلیل را برای زیمانیوز تهیه کرده است. این مطلب در دوبخش منتشر می‌شود و آنچه پیش‌رو دارید، بخش نخست آن است.

بررسی داده‌های شبکه بلاک‌چین و منابع معتبر در این مقاله نشان می‌دهد که برخلاف ادعاهای وزارت نیرو در سال گذشته، هش‌ریت استخراج بیت‌کوین در ایران نه‌تنها رشد نکرده، بلکه بدون تغییر باقی مانده و آمار اعلامی از سوی مدیران این مجموعه صحت ندارد. طبق برآوردهای انجام‌شده، کمتر از ۳ درصد از هش‌ریت شبکه بیت‌کوین می‌تواند متعلق به ماینینگ در ایران باشد. تخمین‌ها حاکی از آن است که مصرف برق دستگاه‌های استخراج غیرمجاز بین ۱۰۰۰ تا ۱۶۰۰ مگاوات است و این میزان در حال کاهش است. این کاهش به دلیل تغییر رویکرد سرمایه‌گذاران به سمت خرید و نگهداری مستقیم بیت‌کوین به‌جای استخراج آن است. همچنین، با توجه به ریسک‌های امنیتی بالای استفاده از استارلینک در ایران، ماینرهای زیرزمینی از این فناوری برای اتصال به استخرهای استخراج استفاده نمی‌کنند. بخش قابل‌توجهی از ۱۶۰۰ مگاوات برق مصرفی ماینرهای غیرمجاز توسط ژنراتورهای شخصی تأمین می‌شود و باری بر شبکه برق کشور تحمیل نمی‌کند.

علی‌رغم برجسته‌سازی رسانه‌ای استخراج غیرقانونی به‌عنوان عامل اصلی خاموشی‌ها و کسری برق، عوامل اصلی بحران انرژی به‌درستی به اطلاع عموم نرسیده است. این عوامل شامل تولید لوازم خانگی با فناوری‌های قدیمی، که بیش از ۳۵ درصد بار سرمایشی شبکه برق در تابستان را تشکیل می‌دهد، فرسودگی شبکه انتقال با تلفات ۱۲ تا ۲۰ درصدی، راندمان پایین نیروگاه‌ها (کمتر از ۴۰ درصد)، و عدم تمرکز بر طرح‌های صرفه‌جویی و بهینه‌سازی انرژی است که نسبت به احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، راه‌حلی سریع‌تر و مؤثرتر برای وضعیت کنونی ارائه می‌دهند. همچنین، تمرکز بیش‌ازحد مسئولان بر احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، با وجود ظرفیت محدود شبکه انتقال، عمدتاً به دلیل بزرگ‌نمایی رسانه‌ای بوده و از توجه به مسائل زیرساختی عمیق‌تر غفلت شده است.

علی‌رغم برجسته‌سازی رسانه‌ای استخراج غیرقانونی به‌عنوان عامل اصلی خاموشی‌ها و کسری برق، عوامل اصلی بحران انرژی به‌درستی به اطلاع عموم نرسیده است. این عوامل شامل تولید لوازم خانگی با فناوری‌های قدیمی، که بیش از ۳۵ درصد بار سرمایشی شبکه برق در تابستان را تشکیل می‌دهد، فرسودگی شبکه انتقال با تلفات ۱۲ تا ۲۰ درصدی، راندمان پایین نیروگاه‌ها (کمتر از ۴۰ درصد)، و عدم تمرکز بر طرح‌های صرفه‌جویی و بهینه‌سازی انرژی است که نسبت به احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، راه‌حلی سریع‌تر و مؤثرتر برای وضعیت کنونی ارائه می‌دهند. همچنین، تمرکز بیش‌ازحد مسئولان بر احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، با وجود ظرفیت محدود شبکه انتقال، عمدتاً به دلیل بزرگ‌نمایی رسانه‌ای بوده و از توجه به مسائل زیرساختی عمیق‌تر غفلت شده است.

هش‌ریت جهانی بیت‌کوین در بازه زمانی ۲۹ می تا ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ با نوسانات قابل توجهی همراه بود که با کاهش چشمگیر پس از ۱۵ ژوئن مشخص شد. این بی‌ثباتی عمدتاً تحت تأثیر تلاقی تنش‌های ژئوپلیتیکی، به ویژه درگیری ایران و اسرائیل و قطعی‌های مرتبط با اینترنت در ایران، همراه با فشارهای اقتصادی ناشی از افزایش قیمت برق و موج‌های گرما در آمریکای شمالی بود. اقتصاد زیربنایی استخراج بیت‌کوین، به ویژه کاهش پاداش بلاک پس از رویداد هاوینگ، چالش‌های سودآوری را برای ماینرها در سراسر جهان تشدید کرد.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که قطعی‌های اینترنت در ایران، در حالی که تأثیر محلی قابل توجهی داشت، تنها با بخش کوچکی از کاهش هش‌ریت جهانی همزمان بود، که این امر به عوامل سیستمی گسترده‌تری اشاره دارد. عملیات استخراج در آمریکای شمالی به دلیل افزایش قیمت برق و الزامات کاهش مصرف در طول موج‌های گرما، با افزایش هزینه‌های عملیاتی مواجه شد. بحران انرژی داخلی ایران، که با نیروگاه‌های ناکارآمد، تلفات قابل توجه شبکه انتقال و توزیع، و کسری مزمن عرضه برق مشخص می‌شود، یک آسیب‌پذیری اساسی را نشان می‌دهد که استخراج غیرقانونی ارزهای دیجیتال، با وجود سهم نسبتاً کوچک خود، استخراج غیرقانونی ارزهای دیجیتال، با وجود سهم اندک خود، اغلب به‌طور نامتناسبی در کانون توجه قرار می‌گیرد و مسائل زیرساختی واقعی را به حاشیه می‌راند.

این گزارش به این نتیجه می‌رسد که کاهش اخیر هش‌ریت یک پدیده چندعاملی است. در حالی که رویدادهای ژئوپلیتیکی می‌توانند محرک‌های لحظه‌ای برای بروز اختلال باشند، کاهش ماندگارتر به محیط اقتصادی سخت‌گیرانه‌تری برای ماینرها در سراسر جهان اشاره دارد که ناشی از افزایش سختی شبکه و هزینه‌های انرژی پس از هاوینگ است. برای ایران، پرداختن به مسائل عمیق زیرساخت‌های انرژی از طریق بهبود کارایی و توسعه هدفمند انرژی‌های تجدیدپذیر، بسیار مهم‌تر از تمرکز صرف بر استخراج غیرقانونی است. توصیه‌ها شامل مدیریت استراتژیک انرژی، نوسازی شبکه، و ارزیابی مجدد انگیزه‌های اقتصادی برای استخراج در مناطق مختلف جهان است.

۱. مقدمه، بررسی نوسانات هش‌ریت جهانی بیت‌کوین

استخراج بیت‌کوین فرآیندی است که از طریق آن بیت‌کوین‌های جدید وارد چرخه می‌شوند و تراکنش‌های جدید به بلاک‌چین اضافه می‌گردند. ماینرها از پردازنده‌های تخصصی (ASIC) برای حل پازل‌های محاسباتی پیچیده استفاده می‌کنند. هش‌ریت نشان‌دهنده کل قدرت محاسباتی است که برای ایمن‌سازی شبکه بیت‌کوین اختصاص یافته است. هش‌ریت بیشتر عموماً نشان‌دهنده شبکه‌ای امن‌تر و قوی‌تر است، زیرا انجام حمله ۵۱ درصدی را برای هر نهاد منفرد دشوارتر و پرهزینه‌تر می‌کند. نوسانات در هش‌ریت شاخص‌های مهمی از سلامت شبکه، سودآوری ماینرها و تأثیر عوامل خارجی هستند.

در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵، تعامل پیچیده‌ای از تنش‌های ژئوپلیتیکی، به ویژه تشدید درگیری بین ایران و اسرائیل، و تغییرات قابل توجه در بازارهای انرژی جهانی مشاهده شد. این رویدادهای کلان، در کنار پویایی‌های اقتصادی ذاتی بیت‌کوین (مانند هاوینگ اخیر)، محیطی چالش‌برانگیز را برای صنعت استخراج جهانی ایجاد کرد که منجر به تغییرات قابل مشاهده در هش‌ریت شبکه شد.

۲. پویایی هش‌ریت جهانی (۲۹ می – ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵)

۲.۱ روندهای کلی هش‌ریت شبکه

داده‌های بررسی شده ^۱، هش‌ریت روزانه جهانی بیت‌کوین را در واحد اگزاهش بر ثانیه (EH/s) از ۲۹ می تا ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ نشان می‌دهد. هش‌ریت در ۲۹ می با ۹۸۸ EH/s آغاز شد، در ۱۱ ژوئن به اوج ۱۰۴۶ EH/s رسید و سپس کاهش قابل توجهی را تجربه کرد و تا ۲۴ ژوئن به ۶۶۷ EH/s رسید. این امر نشان‌دهنده کاهش قابل توجه تقریباً ۳۶ درصدی از اوج تا پایین‌ترین نقطه در دوره مشاهده شده است.

کاهش شدید و پایدار از ۱۱ ژوئن (۱۰۴۶ EH/s) تا ۱۸ ژوئن (۷۴۶ EH/s) و سپس تا ۲۴ ژوئن (۶۶۷ EH/s) مشهود است. این دوره کاهش فزاینده با زمان تشدید رویدادهای ژئوپلیتیکی و اختلالات اینترنتی در ایران، و همچنین موج‌های گرما در آمریکای شمالی همزمان بود. روند کلی از اواسط ژوئن به بعد به وضوح نزولی است که نشان‌دهنده دوره فشار قابل توجه بر شبکه استخراج جهانی است. این مشاهده با گزارش‌های خارجی که از کاهش تقریباً ۱۵ درصدی هش‌ریت بیت‌کوین بین ۱۵ ژوئن و ۲۰۲۵ خبر می‌دهند، تأیید می‌شود که به عنوان “شدیدترین کاهش در سه سال گذشته” توصیف شده است.^۲

کاهش قابل توجه هش‌ریت جهانی که از اواسط ژوئن ۲۰۲۵ مشاهده شد، صرفاً به درگیری ایران و اسرائیل یا قطعی‌های اینترنت ایران قابل انتساب نیست. در حالی که این رویدادها با بخشی از کاهش همزمان بودند و احتمالاً بر ماینرهای ایرانی تأثیر گذاشتند، بخش قابل توجهی از کاهش قبلاً به دلیل سایر عوامل اقتصادی و محیطی جهانی در حال وقوع بود. گزارش‌ها نشان می‌دهد که “تنها کمی کمتر از ۳ درصد از کل کاهش هش‌ریت دقیقاً با رویدادهای اخیر در ایران همزمان بوده است” و “هش‌ریت از ۱۵ ژوئن تا پنجشنبه، قبل از بمباران سایت‌های هسته‌ای ایران توسط ایالات متحده یا اعمال قطعی اینترنت، بیش از ۶.۲۵ درصد کاهش یافته بود”.^۲ این امر ماهیت چندوجهی پویایی هش‌ریت جهانی بیت‌کوین را برجسته می‌کند، جایی که رویدادهای ژئوپلیتیکی ممکن است به عنوان کاتالیزور یا عوامل تشدید کننده عمل کنند تا علل ریشه‌ای منفرد. این وضعیت بر انعطاف‌پذیری شبکه در برابر شوک‌های بسیار محلی، اما همچنین آسیب‌پذیری آن در برابر فشارهای اقتصادی و محیطی سیستمی گسترده‌تر تأکید دارد.

۲.۲ توزیع هش‌ریت بر اساس استخرهای استخراج پر استفاده در ایران

در بررسی داده‌های استخراج شده ازmempool.space   جزئیات هش‌ریت روزانه چندین استخر استخراج برجسته را ارائه می‌دهند: ViaBTC، Antpool، F2Pool، SpiderPool و BinancePool. داده‌های SlushPool در ^۱ به طور قابل توجهی پراکنده و در آن ^۱ وجود ندارند، که امکان تحلیل روزانه مداوم برای این استخر را از بین می‌برد.

• Antpool: در ۲۹ می با حدود ۱۷۵ EH/s آغاز شد و روند کلی نزولی را نشان داد و در ۲۳ ژوئن به ۱۴۶.۷۷ EH/s و در ۲۴ ژوئن به ۱۵۲.۷۶ EH/s رسید. Antpool به طور مداوم به عنوان یکی از برترین استخرهای استخراج در سطح جهانی رتبه‌بندی می‌شود.
• ViaBTC: با حدود ۱۱۴ EH/s آغاز شد و روند نزولی مشابهی را دنبال کرد و تا اواخر ژوئن به حدود ۱۰۰-۱۱۰ EH/s کاهش یافت. ViaBTC به عنوان یک استخر ثابت در رتبه‌های ۳-۴ برتر شناخته می‌شود.
• F2Pool: هش‌ریت نسبتاً پایداری را حفظ کرد و عموماً در محدوده ۹۰-۹۷ EH/s نوسان داشت، با برخی افت‌های متناوب.^۱ F2Pool جایگاه تاریخی خود را به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و بزرگترین استخرهای استخراج حفظ کرده است.
• SpiderPool: نوسانات قابل توجهی را نشان داد، با شروع حدود ۶۳ EH/s و افت به ۵۱.۱۵ EH/s در ۲ ژوئن ، سپس بازیابی قبل از افت دیگری به ۵۷.۷۶ EH/s در ۲۳ ژوئن.
• BinancePool: همچنین نوساناتی را نشان داد و عموماً در محدوده ۵۵-۶۸ EH/s باقی ماند. Binance Pool به عنوان یک نهاد در حال گسترش سریع در بخش استخراج شناخته می‌شود.

عملکرد جمعی این استخرهای اصلی تا حد زیادی کاهش هش‌ریت جهانی را منعکس کرد، که نشان می‌دهد کاهش قدرت محاسباتی یک پدیده گسترده بود که طیف وسیعی از نهادهای استخراج را تحت تأثیر قرار داد نه اینکه در یک استخر یا منطقه جغرافیایی خاص متمرکز باشد.

کاهش هش‌ریت مشاهده شده در دوره می-ژوئن ۲۰۲۵ یک رویداد سیستمی بود که چندین استخر استخراج اصلی را تحت تأثیر قرار داد، نه یک کاهش متمرکز در استخرهای خاص. این امر نشان می‌دهد که فشارهای زیربنایی (اقتصادی، محیطی) گسترده بودند و ماینرها را بدون توجه به وابستگی استخر یا موقعیت جغرافیایی آنها تحت تأثیر قرار دادند (اگرچه برخی مناطق ممکن است آن را با شدت بیشتری احساس کرده باشند). در حالی که توزیع هش‌ریت بیت‌کوین تمرکز را در میان استخرهای برتر نشان می‌دهد، ماهیت توزیع شده کاهش به این معنی است که امنیت شبکه، در حالی که تحت تأثیر هش‌ریت کلی پایین‌تر قرار گرفته است، توسط یک نقطه شکست منفرد در استخرهای اصلی در این دوره به خطر نیفتاده است. روند عدم تمرکز که در ^۴ ذکر شده (۲۸ کشور با > 0.1% هش‌ریت، ۹ کشور با > 1% هش‌ریت) نشان‌دهنده ساختار شبکه انعطاف‌پذیر در برابر شوک‌های محلی است.

جدول ۱: هش‌ریت جهانی بیت‌کوین و سهم استخرهای استخراج اصلی (EH/s) – 29 می تا ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵

۳. عوامل ژئوپلیتیکی و اقتصادی موثر بر هش‌ریت

۳.۱ درگیری ایران و اسرائیل و قطعی اینترنت

ایران از حدود ۱۸ ژوئن ۲۰۲۵ یک “قطعی تقریباً کامل اینترنت در سطح ملی” را تجربه کرد.^۵ این اختلال به طور گسترده‌ای به عنوان “شدیدترین و گسترده‌ترین قطعی اینترنت در ایران از زمان اعتراضات نوامبر ۲۰۱۹” گزارش شد.^۶ گروه نظارت بر اینترنت NetBlocks نشان داد که در ساعات اولیه، تنها ۳ درصد از کاربران ایرانی به اینترنت جهانی دسترسی داشتند.^۶ این قطعی حدود ۶۲ ساعت به طول انجامید و تا ۲۱ ژوئن به طور جزئی بازیابی شد، اگرچه اتصال کلی “زیر سطح عادی” باقی ماند.^۶ برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که محدودیت‌های اینترنتی از ۱۳ ژوئن آغاز شده بود.^۹ دولت ایران هدف خود را از این قطعی، جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست و سوءاستفاده توسط ارتش اسرائیل اعلام کرد.^۹

در حالی که قطعی اینترنت در ایران شدید بود و بدون شک بر ماینرهای محلی تأثیر گذاشت، به نظر می‌رسد تأثیر مستقیم و فوری آن بر هش‌ریت جهانی بیت‌کوین محدود بوده است. تحلیل دقیق نشان می‌دهد که “تنها کمی کمتر از ۳ درصد از کل کاهش هش‌ریت دقیقاً با رویدادهای اخیر در ایران همزمان بوده است”.^۲ این امر نشان می‌دهد که در حالی که ماینرهای ایرانی متصل به شبکه تحت تأثیر قرار گرفته‌اند، سهم کلی آنها در هش‌ریت جهانی ممکن است به اندازه سایر عوامل گسترده‌تر قابل توجه نباشد.

نکته مهم این است که هش‌ریت جهانی قبل از قطعی گسترده اینترنت در ایران و قبل از حملات گزارش شده ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران، “کاهش شدیدی” را آغاز کرده بود. به طور خاص، هش‌ریت از ۱۵ ژوئن تا ۱۸ ژوئن، قبل از اعمال قطعی کامل اینترنت، بیش از ۶.۲۵ درصد کاهش یافت.^۲ این کاهش از بررسی داده‌های موجود نشان می‌دهد که سایر عوامل اقتصادی و محیطی از قبل فشار نزولی بر هش‌ریت وارد کرده بودند.

درگیری ایران و اسرائیل و قطعی‌های متعاقب اینترنت در ایران، در حالی که باعث اختلال محلی قابل توجهی در عملیات استخراج ایران شد، عمدتاً به عنوان عاملی برای برجسته کردن و احتمالاً تسریع یک روند نزولی از پیش موجود در هش‌ریت جهانی بیت‌کوین عمل کرد. به نظر می‌رسد حساسیت اکوسیستم استخراج جهانی به شرایط اقتصادی و محیطی گسترده‌تر، محرک اساسی‌تری نسبت به رویدادهای ژئوپلیتیکی منفرد است. این تحلیل نشان می‌دهد که در حالی که ثبات ژئوپلیتیکی عموماً برای فعالیت‌های اقتصادی جهانی مفید است، هش‌ریت کلی شبکه بیت‌کوین به طور بنیادی‌تر تحت تأثیر انگیزه‌های اقتصادی ذاتی و پویایی بازار انرژی جهانی قرار دارد. بنابراین، پاسخ‌های سیاستی یا استراتژی‌های صنعتی باید بر پرداختن به این مسائل سیستمی گسترده‌تر تمرکز کنند تا صرفاً به حوادث ژئوپلیتیکی خاص واکنش نشان دهند.

۳.۲ فشارهای بازار آمریکای شمالی

قیمت‌گذاری برق عامل بسیار مهمی در سودآوری استخراج بیت‌کوین است. در آمریکای شمالی، به ویژه ایالات متحده، هزینه‌های برق صنعتی اغلب از ۰.۱ دلار در هر کیلووات ساعت (kWh) فراتر می‌رود، که به طور قابل توجهی بالاتر از نرخ‌های یارانه‌ای سنگین در مناطقی مانند عمان (۰.۰۵ تا ۰.۰۷ دلار در هر کیلووات ساعت) یا امارات متحده عربی (۰.۰۳۵ تا ۰.۰۴۵ دلار در هر کیلووات ساعت) است. این تفاوت در هزینه‌های انرژی مستقیماً بر سودآوری تأثیر می‌گذارد. هزینه‌های استخراج بیت‌کوین در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ به بیش از ۷۰,۰۰۰ دلار در هر بیت‌کوین افزایش یافت، که بخشی از آن ناشی از افزایش قیمت انرژی بود. به عنوان مثال، Terawulf گزارش داد که قیمت انرژی در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۵ تقریباً دو برابر شده و از ۰.۰۴۱ دلار به ۰.۰۸۱ دلار در هر کیلووات ساعت رسیده است.^۱۱ این افزایش در هزینه‌های عملیاتی به شدت حاشیه سود را کاهش می‌دهد، به ویژه برای ماینرهایی که از سخت‌افزار کم‌بازده‌تر استفاده می‌کنند.

موج‌های گرما در سراسر ایالات متحده، به ویژه در تگزاس، به دلیل افزایش شدید تقاضا برای تهویه مطبوع، فشار زیادی بر شبکه‌های برق منطقه‌ای وارد می‌کنند.^۱۳ شورای قابلیت اطمینان برق تگزاس (ERCOT)، که بیشتر شبکه برق این ایالت را مدیریت می‌کند، سابقه مستندی در تشویق ماینرهای بیت‌کوین به کاهش مصرف انرژی خود در دوره‌های اوج تقاضا برای جلوگیری از قطعی‌های گسترده دارد.^۱۳ به عنوان مثال، Riot Platforms در آگوست ۲۰۲۳ مبلغ ۳۱.۷ میلیون دلار اعتبار انرژی برای کاهش عملیات خود دریافت کرد.^۱۳ در حالی که این عمل به پایداری شبکه کمک می‌کند، مستقیماً به کاهش هش‌ریت فعال منجر می‌شود. ERCOT رکورد تقاضای انرژی را برای تابستان ۲۰۲۵ پیش‌بینی کرد و اوج بار را ۸۷.۵ گیگاوات (GW) تخمین زد که افزایشی نسبت به رکورد ۸۵.۵ گیگاوات در آگوست ۲۰۲۳ است.^۱۴ با وجود افزودن ظرفیت‌های جدید خورشیدی و باتری، شرایط شبکه همچنان تنگاتنگ پیش‌بینی می‌شود، به ویژه در ساعات عصر که تولید انرژی خورشیدی کاهش می‌یابد اما دما کماکان بالا می‌ماند.^۱۴ علاوه بر این، PJM Interconnection، که شبکه برق را در ۱۳ ایالت نظارت می‌کند، از افزایش شگفت‌انگیز ۸۳۳ درصدی قیمت ظرفیت از ژوئن ۲۰۲۵ خبر داد که منجر به افزایش ۲۹ درصدی یا بیشتر در قبوض انرژی تجاری در منطقه خدمات آن می‌شود.

ظرفیت عملیاتی و سودآوری بخش استخراج بیت‌کوین در آمریکای شمالی به شدت به الگوهای فصلی آب و هوا و شرایط پویای بازار انرژی حساس است. موج گرمای تابستان ۲۰۲۵، همراه با افزایش قابل توجه قیمت برق و هزینه‌های ظرفیت، با وادار کردن ماینرها به کاهش عملیات خود یا مواجهه با حاشیه سود به شدت کاهش یافته، مستقیماً به کاهش هش‌ریت جهانی کمک کرد. این وضعیت بر اهمیت فزاینده زیرساخت‌های انرژی قوی و استراتژی‌های سازگاری با آب و هوا برای صنعت استخراج بیت‌کوین جهانی تأکید می‌کند. ماینرها به طور فزاینده‌ای تشویق می‌شوند تا به دنبال مناطق با برق پایدار و کم‌هزینه باشند، که می‌تواند تغییرات جغرافیایی در توزیع هش‌ریت را تسریع کرده و نوآوری در شیوه‌های استخراج با بهره‌وری انرژی را به جلو سوق دهد.

۳.۳ اقتصاد پس از هاوینگ و پاداش‌های شبکه

رویداد هاوینگ بیت‌کوین، یک رویداد از پیش برنامه‌ریزی شده و تعبیه شده در پروتکل بیت‌کوین، در ۲۰ آوریل ۲۰۲۴ رخ داد. این رویداد به طور خودکار پاداش بلاک برای ماینرها را از ۶.۲۵ بیت‌کوین به ۳.۱۲۵ بیت‌کوین کاهش داد.^۱۹ هاوینگ‌ها تقریباً هر چهار سال (یا هر ۲۱۰,۰۰۰ بلاک) یک بار اتفاق می‌افتند تا عرضه محدود و ماهیت تورم‌زدای بیت‌کوین را کنترل کنند.

هاوینگ به شدت بر سودآوری ماینرها تأثیر گذاشت، زیرا جریان اصلی درآمد آنها نصف شد در حالی که هزینه‌های عملیاتی، به ویژه برق، ثابت ماند یا حتی افزایش یافت. این تغییر اقتصادی ماینرها را مجبور کرد تا “عملیات خود را بازنگری کنند، کارایی را بهینه کنند، هزینه‌های انرژی را کاهش دهند و سخت‌افزار را ارتقا دهند تا سودآوری خود را حفظ کنند”. هش‌پرایس (hashprice)، که نشان‌دهنده درآمد روزانه در هر تراهش است، به طور قابل توجهی از ۰.۱۲ دلار در آوریل ۲۰۲۴ به حدود ۰.۰۴۹ دلار در آوریل ۲۰۲۵ کاهش یافت.^۱۹ همزمان، سختی شبکه به بالاترین حد خود رسید و کسب درآمد را برای ماینرها دشوارتر کرد. در این محیط جدید، “کارایی دیگر اختیاری نیست؛ یک ضرورت است” و تنها “کارآمدترین ماینرها می‌توانند دوام بیاورند”. ماینرهایی که از دستگاه‌های قدیمی‌تر و کم‌بازده‌تر استفاده می‌کردند، حفظ سودآوری را به طور فزاینده‌ای دشوار یافتند.

هاوینگ بیت‌کوین در آوریل ۲۰۲۴ به طور بنیادی چشم‌انداز اقتصادی ماینرها را با نصف کردن پاداش‌های بلاک تغییر داد. این امر یک فشار اقتصادی ساختاری و مداوم برای افزایش کارایی عملیاتی و کاهش هزینه‌های انرژی ایجاد کرد و عملاً عملیات استخراج کم‌سودتر را از صحنه خارج کرد و به طور قابل توجهی به کاهش کلی هش‌ریت مشاهده شده در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۵ کمک کرد، بدون توجه به سایر عوامل خارجی. مکانیسم هاوینگ ذاتاً دوره‌هایی از کاهش سودآوری و تمرکز احتمالی هش‌ریت را معرفی می‌کند که به نفع عملیات استخراج در مقیاس بزرگ و بسیار کارآمد با دسترسی ترجیحی به برق ارزان و پایدار است. این روند بلندمدت و سیستمی، تعیین‌کننده مهم‌تری برای تکامل هش‌ریت و توزیع جغرافیایی آن نسبت به شوک‌های ژئوپلیتیکی کوتاه‌مدت یا عوامل محیطی فصلی است.

نوشته سقوط بی‌سابقه هش‌ریت بیت‌کوین؛ بحران انرژی، تحولات ژئوپلیتیک و بازتوزیع قدرت استخراج (قسمت اول) اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

در مراسم افتتاحیه این رویداد، آقای دکتر محمد شیرجیان، معاون سیاست‌گذاری پولی بانک مرکزی، آقای دکتر برات کریمی، مدیرعامل بانک دی، آقای دکتر ابوالفضل نجارزاده، مدیرعامل بانک ملی ایران و خانم لیلی نیاکان، رئیس پژوهشکده بیمه حضور داشتند.

هفدهمین نمایشگاه صنعت مالی ایران با حدود ۱۱۷ غرفه برگزار می‌شود. در این دوره، بانک‌های بزرگی همچون بانک ملت، بانک رفاه، بانک صادرات و بانک سامان در کنار شرکت‌هایی از جمله همراه اول، کاریزما، صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری و چینوا به ارائه خدمات و محصولات خود پرداخته‌اند. همچنین حضور شرکت‌های تامین‌مالی جمعی در این نمایشگاه قابل‌توجه بوده و شرکت‌هایی مانند «طلایی» نیز در حوزه طلای آنلاین مشارکت دارند.

با وجود اهمیت موضوعات مرتبط با پرداخت‌یارها و رمزارزها در سال‌های اخیر، در این نمایشگاه اثری از شرکت‌های فعال در این حوزه‌ها مشاهده نمی‌شود. به‌نظر می‌رسد بخش قابل‌توجهی از فضای نمایشگاه را غرفه‌های تامین‌مالی جمعی و صنایع وابسته تشکیل داده‌اند.

یکی از بخش‌های جانبی این نمایشگاه، استیج مصاحبه و گفتگو با فعالان صنعت مالی است که با راهبری آرش سرودی، به‌صورت زنده از طریق شبکه آپارات جهش پخش می‌شود.

تاریخچه نمایشگاه:

نمایشگاه بین‌المللی صنعت مالی ایران از سال ۱۳۸۶ به‌طور منظم برگزار می‌شود و در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای صنعت مالی کشور شناخته شده است. این نمایشگاه فرصتی برای معرفی تازه‌ترین خدمات و محصولات بانک‌ها، بیمه‌ها، بازار سرمایه و شرکت‌های فعال در فناوری‌های مالی (فین‌تک) فراهم می‌کند. در دوره‌های گذشته، وزیر امور اقتصادی و دارایی یا معاونان کلیدی او همواره در مراسم افتتاحیه حضور داشتند و به ایراد سخنرانی می‌پرداختند. امسال اما، به‌دلیل عدم معرفی وزیر جدید، نمایشگاه بدون حضور نمایندگان ارشد این وزارتخانه آغاز شد.

نتیجه‌گیری:

غیبت مقامات ارشد وزارت امور اقتصادی و دارایی در مراسم افتتاحیه و نبود وزیر جدید، فضای نمایشگاه امسال را به‌وضوح تحت‌تأثیر قرار داده است. درحالی‌که صنعت مالی ایران با چالش‌های متعددی روبه‌روست، حضور گسترده شرکت‌های تامین‌مالی جمعی، همراه اول و کاریزما و در مقابل، غیبت فعالان حوزه رمزارزها و پرداخت‌یارها، نمایی از تغییر اولویت‌ها و شرایط جدید این صنعت را ترسیم می‌کند.

این وضعیت، پرسش‌هایی را درباره نحوه مدیریت و حمایت دولت از صنعت مالی و نقشه راه آن در ماه‌های آینده ایجاد کرده است.

نوشته هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت مالی آغاز شد؛ افتتاح بدون حضور مقامات وزارت اقتصاد اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.

مزایایی که به کام کلاهبرداران تمام شد

BSC با هزینه‌های پایین و سرعت بالای پردازش، در مقایسه با رقبایی مثل اتریوم، توجه سرمایه‌گذاران خرد و توسعه‌دهندگان را به خود جلب کرده است. اما درست همین مزایا باعث شده تا کلاهبرداران، این شبکه را به میدان جولان خود تبدیل کنند. راه‌اندازی پروژه‌های مشکوک در BSC، هزینه‌ای ناچیز دارد و سرعت زیاد تراکنش‌ها، باعث می‌شود کلاهبرداران به‌راحتی پول‌های قربانیان را منتقل کنند.

راه‌اندازی آسان پروژه: نقطه ضعف خطرناک

یکی از ویژگی‌های BSC، سازگاری کامل با ماشین مجازی اتریوم (EVM) است. این یعنی توسعه‌دهندگان می‌توانند کدهای آماده را به‌راحتی کپی کنند و بدون تلاش زیاد، توکن‌ها و پروژه‌های به‌ظاهر معتبر بسازند. کلاهبرداران هم از همین فرصت استفاده می‌کنند: وعده‌های سودهای نجومی می‌دهند، اما در پس این وعده‌ها، تنها یک کد کپی‌شده و بی‌ارزش وجود دارد.

تمرکزگرایی نسبی و سوءاستفاده فرصت‌طلبان

برخلاف شبکه‌هایی مانند اتریوم که کنترل غیرمتمرکزتری دارند، بایننس اسمارت چین همچنان زیر نظر بایننس اداره می‌شود. این تمرکزگرایی نسبی، به کلاهبرداران کمک می‌کند تا بدون نگرانی از پایداری بلندمدت پروژه، سرمایه‌ها را جمع کنند و بعد از مدت کوتاهی، پروژه را رها کرده یا سرمایه‌های سرقتی را منتقل کنند.

ترفندهای روانی برای فریب قربانیان

پروژه‌های جعلی در بایننس اسمارت چین معمولاً با وعده‌های چشمگیر وارد می‌شوند. از سودهای چند برابری گرفته تا نوآوری‌های دروغین، همه برای جلب اعتماد سرمایه‌گذاران طراحی شده‌اند. این پروژه‌ها ظاهر حرفه‌ای دارند و بسیاری از کاربران تازه‌وارد را به دام می‌اندازند.

نتیجه‌گیری: راهکارهایی برای در امان ماندن

اگرچه بایننس اسمارت چین به‌عنوان یک شبکه قدرتمند و کارآمد شناخته می‌شود، اما بستر مناسبی هم برای پروژه‌های کلاهبرداری است. برای محافظت از دارایی‌های خود:

پیش از هر سرمایه‌گذاری، تیم توسعه‌دهنده و کد قرارداد هوشمند را به‌دقت بررسی کنید.
به وعده‌های نجومی شک کنید و به دنبال پشتوانه‌ی واقعی پروژه باشید.
منابع معتبر و آموزش‌های لازم درباره امنیت در دنیای رمزارز را دنبال کنید.

نکات کلیدی برای شناسایی پروژه‌های مشکوک

وعده‌های غیرواقعی: مراقب پروژه‌هایی باشید که سودهای چندصددرصدی یا بازدهی سریع وعده می‌دهند.
سابقه‌ی تیم: همیشه تحقیق کنید که چه کسانی پشت پروژه هستند و آیا پیشینه‌ی روشنی دارند یا خیر.
قرارداد هوشمند: کد اسمارت‌کانترکت را (در صورت توانایی فنی) بررسی کنید یا از افراد متخصص مشورت بگیرید.
شفافیت اطلاعات: پروژه‌های معتبر معمولاً اطلاعات دقیق و شفاف درباره‌ی نحوه کار و منابع مالی‌شان دارند.

هشدارها و اقدامات احتیاطی

به پروژه‌هایی که فقط در کانال‌های مشکوک تبلیغ می‌شوند، اعتماد نکنید.
هیچ‌وقت بدون بررسی کامل، سرمایه‌گذاری نکنید—even اگر ظاهراً توسط افراد مشهور تبلیغ می‌شود.
از کیف‌پول‌های امن و تاییدشده برای تعامل با پروژه‌ها استفاده کنید.
آموزش مداوم و به‌روز نگه‌داشتن اطلاعات‌تان را در اولویت قرار دهید.

نوشته سرعت، ارزانی و یک خطر بزرگ: رازهای تاریک بایننس اسمارت چین اولین بار در سیار نیوز پدیدار شد.