وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تغییر رویکرد نسبت به حمایت از پیامرسانهای داخلی، بر لزوم دستیابی این سکوها به استقلال مالی تأکید کرد و خواستار تدوین مدلی اقتصادی شد که ادامه فعالیت آنها را بدون وابستگی به اعتبارات دولتی تضمین کند.
به گزارش زیمانیوز و به نقل از مرکز روابطعمومی و اطلاعرسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در صد و چهل و یکمین جلسه شورای راهبری توسعه شبکه ملی اطلاعات، با تأکید بر ضرورت ایجاد مدلهای اقتصادی پایدار برای پیامرسانهای داخلی، اعلام کرد که این سکوها باید به سمت استقلال مالی حرکت کنند و اتکای خود به منابع دولتی را کاهش دهند.
هاشمی پس از بررسی گزارشهای مربوط به اجرای سند جامع توسعه پیامرسانهای داخلی و پروژه «ابر دولت»، با اشاره به محدودیتهای اقتصادی کشور گفت که اجرای برنامهها نباید به تخصیص بودجههای دولتی وابسته باشد؛ چراکه در شرایط فعلی چنین رویکردی با موانع جدی مواجه خواهد شد.
تدوین مدل اقتصادی برای آینده پیامرسانها
وزیر ارتباطات با بیان اینکه خوداتکایی اقتصادی باید به یکی از محورهای اصلی توسعه پیامرسانهای داخلی تبدیل شود، تأکید کرد هر طرح یا برنامهای که تنها با اتکا به منابع مالی دولت قابل اجرا باشد، پایداری لازم را نخواهد داشت. به گفته وی، لازم است مدلهای درآمدی متناسب با شرایط بازار برای این سکوها طراحی و اجرایی شود.
وی همچنین پیشنهاد کرد موضوع استقلال مالی پیامرسانهای داخلی با مشارکت مدیران این سکوها در ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی بررسی و راهکارهای اجرایی برای آن تدوین شود.
اجرای مرحلهای پروژه ابر دولت
هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود به پروژه «ابر دولت» اشاره کرد و گفت مدل اجرای این طرح باید به گونهای طراحی شود که امکان توسعه تدریجی و مرحلهای آن وجود داشته باشد تا اجرای پروژه با انعطافپذیری بیشتری دنبال شود.
در این نشست، محمدمحسن صدر، رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، نیز گزارشی از آخرین وضعیت اجرای سند جامع توسعه پیامرسانهای داخلی و روند پیشرفت پروژه ابر دولت ارائه کرد و اعضای شورای راهبری توسعه شبکه ملی اطلاعات نیز دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره این موضوعات مطرح کردند.
تحلیل؛ آیا سیاست حمایت از پیامرسانهای داخلی وارد مرحله جدید شده است؟
اظهارات وزیر ارتباطات را میتوان یکی از مهمترین مواضع دولت در قبال پیامرسانهای داخلی طی سالهای اخیر دانست. در حالی که طی سالهای گذشته محور اصلی سیاستها، اختصاص بودجه، ارائه تسهیلات، حمایت زیرساختی و اعطای امکانات فنی به پیامرسانهای بومی بود، اکنون برای نخستینبار تأکید ویژهای بر استقلال مالی آنها دیده میشود.
این تغییر رویکرد از چند منظر قابل بررسی است:
۱. پایان وابستگی به بودجههای دولتی؟
در سالهای گذشته بارها ارقام مختلفی درباره حمایت مالی از پیامرسانهای داخلی، اختصاص وام، سرور، پهنای باند، تبلیغات و سایر مشوقهای دولتی مطرح شد. منتقدان معتقد بودند وابستگی به منابع عمومی، انگیزه رقابت و نوآوری را کاهش میدهد و در مقابل، حامیان این سیاست تأکید داشتند که بدون حمایت اولیه، رقابت با پیامرسانهای بزرگ خارجی امکانپذیر نیست.
اکنون سخنان وزیر ارتباطات نشان میدهد دولت به دنبال آن است که این سکوها به سمت مدلهای درآمدی پایدار مانند خدمات ارزش افزوده، تبلیغات، سرویسهای سازمانی، پرداخت، تجارت الکترونیکی یا اشتراک حرکت کنند.
۲. امنیت سایبری؛ مزیت یا چالش؟
یکی از مهمترین استدلالهای مطرحشده در حمایت از پیامرسانهای داخلی طی سالهای اخیر، حفظ امنیت اطلاعات و کاهش وابستگی به زیرساختهای خارجی بوده است. با این حال، کارشناسان همواره تأکید کردهاند که امنیت صرفاً با داخلی بودن یک سرویس تضمین نمیشود و نیازمند سرمایهگذاری مستمر در امنیت سایبری، آزمونهای نفوذ، رمزنگاری، مدیریت رخدادها و بهروزرسانی مداوم است.
اگر پیامرسانها قرار است مستقل شوند، بخشی از درآمد آنها باید صرف ارتقای امنیت سایبری شود؛ زیرا اعتماد کاربران مستقیماً به میزان امنیت خدمات وابسته است.
۳. حریم خصوصی؛ مهمترین عامل اعتماد کاربران
یکی از چالشهای همیشگی پیامرسانهای داخلی، اعتماد عمومی نسبت به حفظ حریم خصوصی بوده است. در سالهای گذشته مسئولان بارها اعلام کردهاند که دسترسی به اطلاعات کاربران تنها در چارچوب قوانین امکانپذیر است، اما همچنان بخشی از کاربران درباره نحوه نگهداری دادهها، شفافیت سیاستهای حفظ حریم خصوصی و استقلال مدیریتی این سکوها پرسشهایی دارند.
تجربه جهانی نشان میدهد موفقیت یک پیامرسان، علاوه بر امکانات فنی، به شفافیت در مدیریت دادهها، انتشار سیاستهای حریم خصوصی، گزارشهای شفافیت و جلب اعتماد عمومی وابسته است.
۴. چرا کاربران همچنان از پیامرسانهای خارجی استفاده میکنند؟
بررسی رفتار کاربران نشان میدهد انتخاب یک پیامرسان فقط به داخلی یا خارجی بودن آن محدود نمیشود. عواملی مانند:
- حضور خانواده، دوستان و همکاران در یک پلتفرم
- کیفیت تماس صوتی و تصویری
- سرعت و پایداری خدمات
- امکانات متنوع
- اعتماد به حفظ حریم خصوصی
- ارتباطات بینالمللی
از مهمترین دلایل استفاده گسترده از پیامرسانهای خارجی هستند. در مقابل، پیامرسانهای داخلی در حوزههایی مانند خدمات دولت الکترونیک، سرویسهای بومی، پرداخت و برخی خدمات محلی ظرفیتهایی ایجاد کردهاند، اما هنوز برای رقابت گستردهتر نیازمند توسعه بیشتر تجربه کاربری و خدمات هستند.
۵. کوچ کاربران؛ با اجبار یا مزیت رقابتی؟
تجربه سالهای اخیر نشان داده است که انتقال پایدار کاربران به یک پیامرسان، بیش از هر چیز به ایجاد ارزش افزوده و اعتماد بستگی دارد. حتی در شرایطی که استفاده از برخی پیامرسانهای خارجی محدود شده، بسیاری از کاربران همچنان از ابزارهای مختلف برای دسترسی به آنها استفاده کردهاند.
از این منظر، اگر هدف افزایش سهم پیامرسانهای داخلی باشد، موفقیت آنها احتمالاً بیش از هر چیز به رقابتپذیری، کیفیت خدمات، نوآوری، اعتمادسازی و استقلال اقتصادی وابسته خواهد بود؛ موضوعی که اظهارات اخیر وزیر ارتباطات نیز تا حدی بر آن تأکید دارد.
جمعبندی
تأکید وزیر ارتباطات بر استقلال مالی پیامرسانهای داخلی را میتوان نشانهای از تغییر نگاه دولت از حمایت صرف مالی به سمت پایداری اقتصادی دانست. با این حال، موفقیت این رویکرد تنها به تدوین مدل درآمدی محدود نمیشود و در کنار آن، اعتماد کاربران، حفظ حریم خصوصی، ارتقای امنیت سایبری، شفافیت عملکرد و ارائه خدمات رقابتی از عوامل تعیینکننده آینده این سکوها خواهند بود. تنها در چنین شرایطی میتوان انتظار داشت پیامرسانهای داخلی سهم بیشتری از بازار ارتباطات دیجیتال کشور را به دست آورند.
از نگاه زیمانیوز، حرکت به سمت استقلال مالی پیامرسانهای داخلی، تصمیمی قابل دفاع و مثبت است. تجربه اکوسیستم استارتاپی نشان میدهد هیچ کسبوکار یا استارتاپی نباید مدل رشد خود را بر پایه کمکهای مستمر دولتی بنا کند. حمایت دولت میتواند در مراحل اولیه شکلگیری و توسعه زیرساختها مؤثر باشد، اما ادامه حیات یک کسبوکار باید بر اساس مدل درآمدی پایدار، جذب کاربر، ارائه خدمات باکیفیت و توان رقابت در بازار باشد. در نهایت این کاربران هستند که با اعتماد و انتخاب خود، موفقیت یا شکست یک پلتفرم را رقم میزنند، نه صرفاً میزان بودجهای که به آن اختصاص داده میشود.
لینک کوتاه: