اختلال گسترده در زیرساخت‌های شرکت مایکروسافت از بعدازظهر پنجشنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۱ آبان ۱۴۰۵) آغاز شد و دسترسی کاربران و سازمان‌ها به مجموعه‌ای از خدمات این شرکت، از جمله Outlook، Exchange Online، Microsoft 365، Teams و Copilot را در نقاط مختلف جهان با مشکل مواجه کرد. در اوج این اختلال، بیش از ۱۳۰ هزار گزارش مشکل برای سرویس Outlook در آمریکا ثبت شد و گزارش‌ها از گسترش بحران به ده‌ها کشور حکایت داشت. مایکروسافت علت اولیه را مشکلات زیرساختی و از دسترس خارج شدن تعدادی از سرورها اعلام کرد و هم‌زمان تأکید کرد شواهدی از حمله سایبری در دست نیست.
آغاز اختلال؛ مشکلات Outlook از آمریکا شروع شد
ماجرا از بعدازظهر پنجشنبه ۱۲ نوامبر آغاز شد؛ زمانی که کاربران در آمریکا با مشکلاتی در دسترسی به صندوق‌های ایمیل Outlook مواجه شدند. برخی کاربران امکان ورود به حساب‌های خود را نداشتند و گروهی دیگر با اختلال در ارسال و دریافت پیام‌های الکترونیکی یا بارگذاری صندوق ورودی روبه‌رو شدند. مایکروسافت در نخستین اطلاعیه‌های خود اعلام کرد از مشکلات دسترسی کاربران به صندوق‌های ایمیل Exchange Online از مسیرهای ارتباطی مختلف در قاره آمریکا آگاه است و در حال بررسی موضوع است.
این شرکت در ادامه از افزایش غیرعادی بار در بخشی از زیرساخت خود خبر داد و اعلام کرد این وضعیت احتمالاً در بروز خطاهای ارتباطی نقش داشته است. با ادامه بررسی‌ها مشخص شد اختلال به یک سرویس یا منطقه جغرافیایی محدود نمانده و دامنه آن به بخش‌های دیگری از مجموعه خدمات مایکروسافت نیز گسترش یافته است.
گسترش اختلال به Microsoft 365 و سرویس‌های هوش مصنوعی
با گذشت زمان، گزارش‌های اختلال از Outlook فراتر رفت و کاربران مشکلاتی را در دسترسی به سرویس‌های مختلف مایکروسافت گزارش کردند؛ از جمله:
- Outlook و Exchange Online
- Microsoft Teams
- Microsoft 365
- SharePoint Online
- OneDrive
- برخی قابلیت‌های Word، Excel و PowerPoint
- دستیار هوش مصنوعی Microsoft Copilot
همچنین اختلال بر اتصال‌دهنده‌های Microsoft 365 مورد استفاده در برخی ابزارهای هوش مصنوعی شرکت‌های OpenAI و Anthropic نیز تأثیر گذاشت. این دو شرکت اعلام کردند مشکلاتی در اتصال به خدمات مایکروسافت وجود دارد و برخی ابزارها مطابق انتظار کار نمی‌کنند.
البته همه قابلیت‌های این سرویس‌ها به یک اندازه از کار نیفتاده بودند و شدت اختلال در بخش‌های مختلف، به میزان وابستگی آن‌ها به زیرساخت ایمیل و Exchange Online بستگی داشت.
ثبت بیش از ۱۳۰ هزار گزارش اختلال در آمریکا
شدت بحران به‌سرعت در سامانه پایش اختلال Downdetector نمایان شد. بر اساس گزارش رویترز، تعداد گزارش‌های مربوط به مشکلات Outlook در آمریکا در حوالی ساعت ۱۳ به وقت شرق این کشور به بیش از ۱۳۸ هزار مورد رسید. آسوشیتدپرس نیز از ثبت نزدیک به ۱۳۰ هزار گزارش در همین بازه زمانی خبر داد. هم‌زمان هزاران گزارش درباره اختلال در Microsoft 365 و Teams ثبت شد. دامنه گزارش‌ها نیز در مدت کوتاهی به ده‌ها کشور و منطقه جغرافیایی رسید.
باید توجه داشت که این ارقام تعداد گزارش‌های ثبت‌شده کاربران در سامانه پایش اختلال است و لزوماً به معنای تعداد دقیق کاربران آسیب‌دیده نیست.
علت اختلال چه بود؟
مایکروسافت در نخستین مراحل بررسی، افزایش بار زیرساختی و مشکلات ارتباطی را از عوامل احتمالی اختلال معرفی کرد. در ادامه، این شرکت اعلام کرد تعدادی از سرورها به‌صورت غیرمنتظره از دسترس خارج شده‌اند و همین مسئله باعث شده حجم بیشتری از درخواست‌ها به سرورهای باقی‌مانده منتقل شود. بر اساس توضیحات منتشرشده در جریان بررسی حادثه، بخشی از زیرساخت که مسئول برقراری ارتباطات امن روی سرورهای آسیب‌دیده بود، تحت فشار قرار گرفته و باعث توقف پردازش درخواست‌ها شده است. همچنین یک تغییر پیکربندی اخیر در شبکه به‌عنوان یکی از عوامل مرتبط با آغاز اختلال مورد بررسی قرار گرفت.
مایکروسافت برای بازگرداندن خدمات، اقداماتی از جمله توقف برخی تغییرات و به‌روزرسانی‌ها، انتقال ترافیک به مسیرهای جایگزین، راه‌اندازی مجدد سرورهای آسیب‌دیده و بررسی تنظیمات قبلی را در دستور کار قرار داد.
با این حال، روند بازیابی به‌سادگی پیش نرفت. برخی از سرورهایی که مجدداً فعال شده بودند، پس از بازگشت ترافیک دوباره از پاسخ‌گویی بازماندند. همین مسئله باعث شد مایکروسافت برای بازگرداندن کامل خدمات به دنبال راهکارهای جایگزین و افزایش ظرفیت زیرساخت باشد.
آیا مایکروسافت مورد حمله سایبری قرار گرفته است؟
هم‌زمان با انتشار خبر اختلال، گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال حمله سایبری به زیرساخت‌های مایکروسافت در شبکه‌های اجتماعی مطرح شد. با این حال، مایکروسافت اعلام کرد تاکنون شواهدی مبنی بر فعالیت مخرب یا حمله سایبری که عامل این اختلال باشد، مشاهده نکرده است. تونی برک، وزیر امور داخلی استرالیا نیز اعلام کرد بر اساس اطلاعات دریافتی از مایکروسافت، این شرکت معتقد نیست با یک حمله سایبری مواجه شده باشد.
مقام‌های استرالیایی از شباهت‌هایی میان این حادثه و اختلال گسترده ناشی از به‌روزرسانی معیوب شرکت CrowdStrike در سال ۲۰۲۴ سخن گفتند؛ رخدادی که در آن، نقص یک به‌روزرسانی امنیتی باعث اختلال در شمار زیادی از سامانه‌های رایانه‌ای در سراسر جهان شد.
البته این مقایسه به معنای یکسان بودن علت دو حادثه نیست و بررسی فنی اختلال مایکروسافت همچنان ادامه داشت.
تأثیر اختلال بر سازمان‌ها و کسب‌وکارها
دامنه این اتفاق تنها به کاربران شخصی محدود نماند و برخی سازمان‌های دولتی و شرکت‌ها نیز با مشکلات ارتباطی و عملیاتی مواجه شدند. در استرالیا، شماری از سازمان‌های دولتی و بخش‌هایی از خدمات عمومی، از جمله سامانه‌های ایمیل و ارتباطات اداری، تحت تأثیر قرار گرفتند. مقام‌های این کشور اعلام کردند برخی نهادهای امنیتی نیز با درجاتی از اختلال مواجه شده‌اند. در ژاپن نیز مقام‌های دولتی از تأثیر این اتفاق بر زیرساخت فناوری اطلاعات دولت خبر دادند. در حوزه کسب‌وکار، شرکت صنعتی Workhorse Group اعلام کرد به دلیل اختلالات ناشی از حادثه مایکروسافت، زمان برگزاری نشست اعلام نتایج مالی خود را به تعویق انداخته است.
شرکت‌های OpenAI و Anthropic نیز از مشکلات اتصال برخی ابزارهای خود به خدمات Microsoft 365 خبر دادند؛ موضوعی که نشان داد اختلال در زیرساخت یک ارائه‌دهنده بزرگ خدمات ابری می‌تواند به ابزارها و سرویس‌های شرکت‌های دیگر نیز سرایت کند.
آخرین وضعیت؛ بازیابی خدمات ادامه دارد
تا روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، تلاش‌های مایکروسافت برای بازگرداندن کامل زیرساخت‌های آسیب‌دیده ادامه داشت. این شرکت اعلام کرد بخشی از سرورها پس از انجام اقدامات اصلاحی دوباره وارد مدار شده‌اند و در برخی مناطق نشانه‌هایی از بهبود وضعیت مشاهده می‌شود. با این حال، مایکروسافت در به‌روزرسانی‌های خود تأیید کرد که بخشی از تغییرات اعمال‌شده برای بهبود وضعیت، مطابق انتظار عمل نکرده‌اند و مهندسان شرکت در حال بررسی راهکارهای جایگزین برای افزایش ظرفیت و بازگرداندن سرورهای باقی‌مانده هستند.
کاهش تعداد گزارش‌های اختلال در Downdetector نشانه‌ای از بهبود نسبی وضعیت بود، اما به‌تنهایی به معنای بازگشت کامل تمام سرویس‌ها محسوب نمی‌شد.
اختلال مایکروسافت چه پیامی برای دنیای فناوری دارد؟
این حادثه بار دیگر موضوع وابستگی گسترده سازمان‌ها و کسب‌وکارها به زیرساخت‌های ابری شرکت‌های بزرگ فناوری را به یکی از بحث‌های مهم صنعت فناوری تبدیل کرد.
امروزه ایمیل سازمانی، جلسات آنلاین، ذخیره‌سازی اطلاعات، نرم‌افزارهای اداری و حتی ابزارهای هوش مصنوعی به مجموعه‌ای از زیرساخت‌های مشترک وابسته‌اند. در چنین شرایطی، بروز یک اختلال فنی در لایه زیرساخت می‌تواند زنجیره‌ای از مشکلات را در سرویس‌های مختلف و حتی شرکت‌های مستقل ایجاد کند.
این اتفاق همچنین اهمیت طراحی مسیرهای جایگزین، پشتیبان‌گیری از داده‌ها و تدوین برنامه‌های تداوم کسب‌وکار را برجسته می‌کند. سازمان‌هایی که بخش عمده فعالیت‌های حیاتی خود را به یک ارائه‌دهنده خدمات ابری وابسته کرده‌اند، در صورت بروز اختلال گسترده ممکن است با توقف یا کاهش جدی فعالیت‌های روزمره مواجه شوند.
جمع‌بندی
اختلال ۱۲ نوامبر مایکروسافت یکی از رخدادهای مهم زیرساختی صنعت فناوری در نوامبر ۲۰۲۶ بود که از مشکلات دسترسی به Outlook آغاز شد و بخش‌هایی از Microsoft 365، Teams و Copilot را نیز تحت تأثیر قرار داد.
اگرچه مایکروسافت شواهدی از حمله سایبری گزارش نکرد و روند بازیابی خدمات را آغاز کرد، اما دشواری بازگرداندن سرورهای آسیب‌دیده نشان داد حتی زیرساخت شرکت‌های بزرگ فناوری نیز در برابر خطاهای فنی و مشکلات پیکربندی مصون نیست. مسئله مهم‌تر برای سازمان‌ها، نه فقط بازگشت خدمات پس از چنین حوادثی، بلکه آمادگی برای ادامه فعالیت در زمان از دسترس خارج شدن زیرساخت‌های حیاتی است.
منابع و مراجع خبری
۱. Associated Press (AP): گزارش اختلال گسترده مایکروسافت و تأثیر آن بر کاربران، کسب‌وکارها و سازمان‌های دولتی.
۲. Reuters: گزارش آغاز اختلال در Outlook، Microsoft 365 و Teams در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶.
۳. Reuters: گزارش ادامه اختلال، مشکلات بازگرداندن سرورها و تأثیر آن بر اتصال‌دهنده‌های هوش مصنوعی.
۴. The Guardian: گزارش روند بازیابی خدمات مایکروسافت و ابعاد جهانی اختلال.
۵. Deutsche Welle (DW): گزارش اختلال جهانی Outlook و Teams و تأثیر آن بر ۷۴ کشور و منطقه.
۶. Microsoft 365 Status: اطلاعیه‌ها و به‌روزرسانی‌های رسمی مایکروسافت درباره وضعیت سرویس‌ها.
لینک کوتاه: