با توجه به گذشت نزدیک به چهل و چندروز از قطع دسترسی کاربران داخل ایران، به اینترنت بینالملل؛ مشکلات و پیامدهای ناشی از این محدویت و خسارات سنگین آن بسیار مورد تاکید کارشناسان این حوزه است.
کابران داخلی ایرانی با توجه به محدویت دسترسی به شبکه بین الملل؛ صرفا به تعدادی از وبسایتها و پلتفرمهای داخلی دسترسی دارند؛ این عدم محرومیت تنها به استفاده از چند شبکه مجازی بینالمللی محدود نمیشوند. هر کاربر عادی اگر کامپیوتر، لپتاپ یا سایر دستگاههای هوشمند نداشته باشد، حداقل یک گوشی معمولی دارد که از ابتدای جنگ بروزرسانیهای امنیتی دریافته نکرده است.
بنابراین، میلیونها دستگاه از نهم اسفندماه که قطعی سراسری اینترنت آغاز شد آپدیتی دریافت نکرده است. در حالی که میدانیم هر بهروزرسانی، نقصهای امنیتی بسیاری را برطرف میکند اما در شرایطی که اینترنت در قطعی کامل به سر میبرد و به جز عدهای مشخص، باقی کاربران به آن دسترسی ندارند، این سوال به وجود میآید که آیا عدم دریافت آپدیت و به روزرسانی امنیت دستگاهها کمتر از متصل بودن اینترنت آسیب میرساند که در وضعیت جنگی به دور از توجه قرار گرفته است؟
آرین اقبال کارشناس امنیت شبکه توضیح میدهد:« قطع اینترنت آنقدر ناراحتکننده است که نمیتوان گفت باید در مورد کدام پیامد آن صحبت کرد؛ از نابودی کسبوکارها و اقتصاد دیجیتال و اکوسیستم آی تی کشور گرفته تا چیزی مثل آپدیت نرمافزار؛ اما چه در سطح کاربر انتهایی چه در سطح زیرساخت کشور، مسئله امنیت و آپدیت مهم است. وقتی میگوییم زیرساخت صرفاً منظور سازمانها و نهادها و شرکتهای بزرگ نیست؛ از خرده دیتاهایی که ممکن است در فروشگاههای اینترنتی باشند گرفته، تا شرکتهای کوچک و متوسط که دستشان به جایی بند نیست، تا حتی کاربرهای عادی در آن دخیل هستند.»
کارشناس امنیت شبکه اظهار داشته که قطع اینترنت آنقدر ناراحتکننده است که نمیتوان گفت باید در مورد کدام پیامد آن صحبت کرد؛ اما امنیت مهم است و اگر افراد عادی هم مورد سوء استفاده قرار بگیرند مجموع اطلاعات در کنار هم میتوانند ارزش یا خطرامنیتی بالایی داشته باشند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا این مسئله، تبعات استراتژیک ندارد،میگوید: «طبیعتاً بحث آپدیت بودن دستگاهها و جلوگیری از آسیب پذیریهای ریز و درشتی که هر روز کشف میشوند خود یک بحث است. بحث آسیبپذیریهایی است که میتواند تاثیرات امنیتی و استراتژیک بزرگی داشته باشد و لزوماً هم در یک سازمان بزرگ با دسترسیهای خاص یا اینترنت سفید قرار نمیگیرد که مسئولان بگویند که میتوانند آنها را مدیریت کنند. در نهایت حجم زیادی از ایرادات رفع نشده در زیرساخت آیتی کشور رسوب میکند که همین الان با قطع اینترنت توسط عوامل خرابکار یا اطلاعاتی دشمن قابل سوء استفاده است.»
فضای سواستفاده آماده است
اقبال در ادامه میگوید: «اینطور که آسیبپذیریها رسوب کرده و همچنان اصطلاحا در روز صفر خودش به سر میبرد؛ کسی که با هدف و نیت و منابع خاصی میخواهد اقدامی انجام بدهد به راحتی از این فضا سوء استفاده میکند، حال چه با کمک عوامل فیزیکی داخل کشور و چه به شیوههای تکنولوژیک از خارج کشور خودش را در شبکه قرار میدهد و به راحتی میتواند از همه این آسیب پذیریها برای سرقت اطلاعات یا خرابکاری استفاده کند.»
او همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا قطعی اینترنت برای مقابله با این حملات مشکل ساز نمیشود توضیح میدهد: «دقیقا اتفاق بدتر زمانی رخ میدهد که بحرانی پیش میآید، یعنی درست زمانی که یک مجموعه مورد حمله قرار میگیرد و حتی نیروهای فنی مجموعه متوجه حمله میشوند، اما به واسطه قطع اینترنت دستشان در مقابله بسیار بسته خواهد بود که نمونهاش را در داستان هک صرافیهای رمز ارز در جنگ قبلی دیدهایم.»
به گفته این کارشناس امنیت شبکه، از یک ساعت هوشمند گرفته تا دوربین مداربسته یک ساختمان تا سرور داخلی یک شرکت استارتاپی، همه و همه نمونههای بسیار زیادی هستند که ممکن است به شیوههای مختلف مورد سواستفاده قرار بگیرند.
تنها یک حمله هدفمند برای نابودی کافیست
آرین اقبال با تاکید بر اینکه در حالت عادی اینترنت ایران به واسطه تحریم و فیلترینگ در به روز نگه داشتن تجهیزات و نرمافزارها و مقابله با آسیب پذیریها با چالش بزرگ روبهرو بود میگوید: «امروز آن چالش دیگر بحران است. حتی مسئله فراتر از اینها میرود؛ به عنوان مثال مجموعههایی که سرویسهای تحت وب را ارائه میدهند، از فروشگاه اینترنتی بگیرید تا یک سرویس زیرساخت که به بقیه شرکتها خدمات میدهد، نمیتوانند گواهینامههای ssl را تمدید کنند. بسیاری از مجموعهها چون از ssl برای تامین امنیت استفاده میکردند از سرویسی مثل letsencrypt برای تولید این گواهینامهها استفاده میکردند. گواهینامه این سرویسها هر سه ماه یکبار باید تمدید شود و بسیاری از مجموعهها دقیقاً در همین زمان گواهینامههای خودشان را از دست دادند و امکان به روز رسانی آن را هم ندارند.»
لینک کوتاه: