پشت فرمان تاکسی‌های اینترنتی؛ رانندگان در برابر پلتفرم‌ها چقدر حمایت می‌شوند؟

از کرایه‌های پرداخت‌نشده و لغو سفر تا خطاهای اپلیکیشن، حریم خصوصی و امکان اعتراض؛ بررسی میدانی زیمانیوز از تجربه رانندگان تاکسی‌های اینترنتی و پاسخ اسنپ به پرسش‌های این رسانه، در کنار سکوت تپسی

به گزارش زیمانیوز، تاکسی‌های اینترنتی در سال‌های اخیر به یکی از بخش‌های مهم حمل‌ونقل شهری تبدیل شده‌اند؛ کسب‌وکارهایی که با تکیه بر زیرساخت نرم‌افزاری و شبکه گسترده کاربران، امکان ارتباط میان مسافر و راننده را فراهم می‌کنند. در این مدل، راننده با استفاده از خودرو و سرمایه شخصی خود بخش اصلی خدمت جابه‌جایی را ارائه می‌دهد و پلتفرم، مدیریت درخواست‌ها، قیمت‌گذاری و ارتباط میان دو طرف را بر عهده دارد.

با وجود تمرکز عمومی بر قیمت سفر، سرعت دسترسی به خودرو و کیفیت خدمات برای مسافران، سوی دیگر این رابطه اقتصادی نیز اهمیت دارد: راننده در مواجهه با مشکلات مالی، اختلاف با مسافر، خطاهای اپلیکیشن یا تصمیم‌های سامانه تا چه اندازه از حمایت پلتفرم برخوردار است؟

وقتی مسافر کرایه سفر را پرداخت نمی‌کند، وقتی پس از حرکت راننده سفر لغو می‌شود، وقتی اپلیکیشن وضعیت سفر را اشتباه ثبت می‌کند یا راننده به جریمه و کسر وجه اعتراض دارد، مسئله فقط امکان تماس با پشتیبانی نیست؛ پرسش اصلی این است که آیا پیگیری‌ها به نتیجه می‌رسند و راننده می‌تواند از حقوق و مطالبات خود دفاع کند؟

زیمانیوز برای بررسی این موضوع، تجربه‌های مستند برخی رانندگان، گفت‌وگو با کاربران فعال در پلتفرم‌های مختلف و پاسخ رسمی اسنپ به پرسش‌های این رسانه را بررسی کرده است. پرسش‌ها همچنین برای دریافت توضیحات به تپسی ارسال شد، اما این شرکت تا زمان تنظیم گزارش پاسخی ارائه نکرده است.

کرایه پرداخت‌نشده؛ راننده چگونه به حق خود می‌رسد؟

یکی از موضوعاتی که در بررسی میدانی زیمانیوز مطرح شد، تعیین تکلیف سفرهایی بود که مسافر هزینه آن را پرداخت نمی‌کند.

در یکی از موارد مستند، راننده پس از پرداخت نشدن کرایه، موضوع را به پشتیبانی گزارش کرده است. در پیگیری‌های بعدی، ابتدا از او خواسته شده ۴۸ ساعت منتظر بماند و سپس زمان دیگری برای پیگیری اعلام شده؛ با این حال، وضعیت مطالبه برای راننده همچنان روشن نبوده است.

بر اساس مستندات در اختیار زیمانیوز، مجموع مطالبات بلاتکلیف در این نمونه به حدود دو میلیون تومان می‌رسد. این رقم مربوط به تجربه یک راننده است و نباید به‌عنوان آمار عمومی مطالبات رانندگان تلقی شود.

در چنین شرایطی، پرسش‌هایی درباره مسئولیت وصول کرایه، زمان‌بندی رسیدگی، نحوه اطلاع‌رسانی به راننده و امکان اعتراض به نتیجه پیگیری مطرح می‌شود. آیا راننده می‌تواند از زمان مشخصی برای تعیین تکلیف مطالبات خود مطمئن باشد؟ اگر مسافر بدهی را پرداخت نکند، مسئولیت پلتفرم در برابر راننده چیست؟

اسنپ در پاسخ به این موضوع، راهنمای رسمی خود درباره سفرهای پرداخت‌نشده را در اختیار زیمانیوز قرار داده است. بر اساس این راهنما، راننده می‌تواند حداکثر تا ۴۸ ساعت پس از پایان سفر درخواست خود را ثبت کند. پس از ثبت درخواست، امکان استفاده مسافر از کیف پول غیرفعال می‌شود و در صورت شارژ حساب، مبلغ بدهی حداکثر تا ۲۴ ساعت بعد به راننده پرداخت خواهد شد. همچنین اگر مسافر حساب خود را شارژ نکند، کمیسیون کسرشده به راننده بازگردانده می‌شود. طبق همین راهنما، نتیجه بررسی درخواست نیز حداکثر تا ۷۲ ساعت اعلام خواهد شد.

این سازوکار، فرایند اعلام‌شده اسنپ برای رسیدگی به کرایه‌های پرداخت‌نشده است؛ اما تجربه میدانی مطرح‌شده نشان می‌دهد که صرف وجود دستورالعمل، لزوماً به معنای تعیین تکلیف روشن همه پرونده‌ها برای راننده نیست. آنچه اهمیت دارد، اجرای قابل پیگیری این فرایند و اطلاع‌رسانی شفاف درباره نتیجه هر درخواست است.

لغو سفر؛ هزینه زمان و مسیر راننده چه می‌شود؟

لغو سفر از سوی مسافر، به‌ویژه پس از حرکت راننده به سمت مبدأ، می‌تواند موجب اتلاف زمان و تحمیل هزینه شود. راننده ممکن است بخشی از مسیر را طی کند، در ترافیک بماند یا زمان قابل توجهی را برای رسیدن به مسافر صرف کند، اما در نهایت سفر انجام نشود.

در گفت‌وگوهای میدانی زیمانیوز، رانندگان درباره تفاوت شرایط لغو سفر از سوی مسافر و راننده، مدت انتظار پس از رسیدن به مبدأ و پیامدهای احتمالی لغو از سوی راننده پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند. نگرانی اصلی آن‌ها فقط لغو شدن سفر نیست؛ بلکه تناسب قواعد و جریمه‌ها با شرایط واقعی و امکان اعتراض به تصمیم سامانه نیز اهمیت دارد.

اسنپ در پاسخ به این محور، راهنماهای رسمی مربوط به جریمه لغو سفر و نحوه دریافت هزینه کنسلی را معرفی کرده است. بر اساس توضیحات این راهنماها، دریافت هزینه کنسلی تابع شرایط مشخصی است و عواملی مانند میزان پیمایش راننده تا مبدأ، ثبت صحیح مراحل سفر و مدت انتظار برای مسافر در بررسی آن تأثیر دارد. در برخی شرایط نیز ممکن است هزینه کنسلی از اعتبار راننده کسر شود.

این توضیحات بخشی از قواعد اعلام‌شده اسنپ را روشن می‌کند؛ با این حال، همچنان این پرسش مطرح است که در موارد اختلافی، راننده چگونه می‌تواند به تصمیم سامانه اعتراض کند و آیا هزینه زمان و مسیر ازدست‌رفته او به شکل منصفانه جبران می‌شود؟

در مورد تپسی نیز تجربه‌های مطرح‌شده از سوی برخی رانندگان، ضرورت بررسی نحوه رسیدگی به لغو سفر و اختلاف‌های مالی را نشان می‌دهد؛ اما از آنجا که این شرکت به پرسش‌های زیمانیوز پاسخ رسمی نداده، امکان ارائه توضیحی درباره سازوکارهای داخلی آن در این زمینه فراهم نشده است.

وقتی اپلیکیشن اشتباه می‌کند، مسئولیت با کیست؟

یکی دیگر از تجربه‌های مستند بررسی‌شده، به خطای احتمالی در ثبت وضعیت سفر مربوط است.

در این مورد، راننده پس از رسیدن به مبدأ قصد برقراری ارتباط با مسافر را داشته، اما وضعیت سفر در اپلیکیشن به مرحله سوار شدن مسافر تغییر کرده است؛ در حالی که به گفته راننده، مسافر هنوز سوار خودرو نشده بود.

پس از لغو سفر از سوی مسافر، در پیگیری پشتیبانی، سفر انجام‌شده تلقی شده و مبلغی از حساب راننده کسر شده است. راننده با طرح موضوع و ارائه توضیحات، خواستار بررسی مجدد شده، اما به گفته او نتیجه مورد انتظار حاصل نشده است.

این تجربه، پرسشی فراتر از یک مشکل فنی را مطرح می‌کند: اگر اطلاعات ثبت‌شده در اپلیکیشن با واقعیت سفر تفاوت داشته باشد، راننده چگونه می‌تواند با ارائه مستندات، وضعیت را اصلاح کند؟ در صورت تأیید خطای سامانه نیز چه فرایندی برای بازگرداندن وجه یا اصلاح سوابق وجود دارد؟

اسنپ در پاسخ‌های ارسالی خود توضیح مستقیمی درباره این نمونه یا سازوکار جبران خسارت ناشی از خطاهای احتمالی اپلیکیشن ارائه نکرده است. تپسی نیز تا زمان تنظیم این گزارش پاسخی درباره این محور ارائه نکرده است.

در کسب‌وکاری که بخش مهمی از فعالیت آن به عملکرد نرم‌افزار وابسته است، مسئولیت خطاهای سامانه و نحوه جبران خسارت احتمالی باید برای کاربران راننده روشن باشد. راننده نباید صرفاً به دلیل ثبت یک وضعیت در اپلیکیشن، بدون امکان بررسی مؤثر، متحمل هزینه شود.

پشتیبانی تاکسی‌های اینترنتی؛ تجربه رانندگان چه می‌گوید؟

یکی از بخش‌های بررسی میدانی زیمانیوز، گفت‌وگو با رانندگان فعال در پلتفرم‌های مختلف بوده است.

در گفت‌وگوهای اولیه با تعدادی از رانندگان تپسی، برخی از آن‌ها از امکان تماس تلفنی با پشتیبانی و پیگیری مستقیم مشکلات خود صحبت کرده‌اند. به گفته این رانندگان، در مواردی که با مسئله‌ای در پرداخت یا انجام سفر مواجه شده‌اند، توانسته‌اند از طریق تماس تلفنی موضوع را پیگیری کنند و به نتیجه برسند؛ از جمله مواردی که به گفته آن‌ها با واریز وجه یا رفع مشکل همراه بوده است.

در این روایت‌ها، امکان صحبت مستقیم با کارشناس و پیگیری تلفنی یکی از نقاط مثبت تجربه رانندگان عنوان شده است. البته این تجربه‌ها به گفت‌وگو با تعداد محدودی از رانندگان مربوط است و برای نتیجه‌گیری درباره کیفیت کلی پشتیبانی تپسی یا مقایسه قطعی عملکرد دو پلتفرم کافی نیست.

زیمانیوز برای دریافت توضیحات رسمی درباره سازوکار پشتیبانی تپسی، پرسش‌هایی را برای این شرکت ارسال و از طریق روابط عمومی نیز پیگیری کرده است؛ با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، پاسخ رسمی دریافت نشده است. بدیهی است در صورت دریافت توضیحات این شرکت، دیدگاه آن نیز قابل انعکاس خواهد بود.

در مقابل، اسنپ به پرسش‌های زیمانیوز درباره مسیرهای ارتباطی، رسیدگی به اعتراض‌ها و ارزیابی کیفیت پشتیبانی پاسخ داده است.

اسنپ درباره سازوکار پشتیبانی چه می‌گوید؟

اسنپ در پاسخ به پرسش زیمانیوز اعلام کرده است که کاربران راننده در صورت نارضایتی از پاسخ پشتیبانی می‌توانند از طریق ثبت تیکت یا تماس تلفنی، درخواست بررسی مجدد موضوع را مطرح کنند.

به گفته این شرکت، امکان تماس تلفنی مستقیم با پشتیبانی در حین سفر اکنون برای تمام کاربران راننده فراهم است. همچنین قابلیت چت آنلاین به‌صورت آزمایشی برای گروهی از رانندگان فعال شده تا پس از بررسی بازخوردها، درباره توسعه آن تصمیم‌گیری شود.

اسنپ علاوه بر این مسیرها، چند سازوکار را برای ارزیابی کیفیت پشتیبانی معرفی کرده است؛ از جمله امکان امتیازدهی رانندگان به عملکرد کارشناس پس از پایان مکالمه، بررسی بخشی از تماس‌های ضبط‌شده از نظر کیفیت پاسخ‌گویی و دقت اطلاعات، نظرسنجی پیامکی از کاربران و برگزاری جلسات حضوری و غیرحضوری با گروه‌هایی از رانندگان برای دریافت بازخورد.

این شرکت همچنین از بررسی راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای ارزیابی گسترده‌تر مکالمات کارشناسان خبر داده است.

در پاسخ به پرسش درباره اعتراض به امتیاز، جریمه یا محدودیت حساب نیز اسنپ اعلام کرده است که درخواست‌ها از طریق کانال‌های ارتباطی دریافت و با توجه به ماهیت موضوع، سوابق و اطلاعات مرتبط و بر اساس دستورالعمل‌های شرکت بررسی می‌شوند.

در زمینه اختلاف میان راننده و مسافر نیز این شرکت به بررسی سوابق کاربران، اطلاعات سفر و دریافت توضیحات تکمیلی در صورت نیاز اشاره کرده است. به گفته اسنپ، اقدامات متناسب با شرایط هر پرونده می‌تواند از تذکر و آموزش تا دریافت تعهد کتبی، مسدودسازی موقت یا دائم حساب و در موارد ضروری، پیگیری از سوی واحد حقوقی را شامل شود.

این توضیحات، سازوکار عمومی اعلام‌شده از سوی اسنپ را نشان می‌دهد؛ اما پرسش درباره نتیجه عملی این فرایندها در پرونده‌های مشخص رانندگان همچنان مطرح است. وجود راه ارتباطی، ثبت تیکت و بررسی تماس‌ها، یک بخش از پشتیبانی است؛ بخش مهم‌تر آن است که راننده در پایان پیگیری چه نتیجه‌ای دریافت می‌کند.

آمار رضایت از پشتیبانی؛ آیا پاسخ‌گویی به معنای حل مشکل است؟

اسنپ در پاسخ به پرسش زیمانیوز درباره شاخص‌های ارزیابی پشتیبانی، به گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ خود اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، نسبت شکایت‌های ثبت‌شده به تعداد سفرها ۰.۵ درصد و میزان رضایت کاربران از خدمات پشتیبانی ۴.۵ از ۵ اعلام شده است.

این شرکت توضیح داده که امتیاز رضایت بر اساس ارزیابی کاربران پس از پایان مکالمه با کارشناس محاسبه می‌شود و رضایت رانندگان و مسافران را به تفکیک کانال‌های ارتباطی اندازه‌گیری می‌کند.

این ارقام می‌توانند تصویری کلی از عملکرد مرکز خدمات مشتریان ارائه دهند؛ اما برای ارزیابی دقیق‌تر تجربه رانندگان، انتشار جزئیات بیشتری اهمیت دارد. به‌عنوان مثال، سهم رانندگان و مسافران از شاخص رضایت اعلام‌شده چقدر است؟ چه تعداد از درخواست‌های ثبت‌شده به حل کامل مشکل منجر شده‌اند؟ میانگین زمان رسیدگی به اعتراض‌ها چقدر است؟ چه تعداد از جریمه‌ها یا مبالغ کسرشده پس از اعتراض اصلاح می‌شوند؟

در واقع، رضایت از نحوه برخورد کارشناس با حل شدن مسئله یکسان نیست. ممکن است کاربر از مکالمه با کارشناس رضایت داشته باشد، اما مشکل اصلی او همچنان حل‌نشده باقی مانده باشد. بنابراین، شاخص‌هایی مانند درصد درخواست‌های حل‌شده، میانگین زمان رسیدگی، تعداد اعتراض‌های پذیرفته‌شده و میزان بازگشت مبالغ کسرشده می‌توانند تصویر دقیق‌تری از عملکرد واقعی پشتیبانی ارائه دهند.

راننده؛ شریک اقتصادی پلتفرم یا صرفاً ارائه‌دهنده خدمت؟

فراتر از مشکلات پشتیبانی، یکی از پرسش‌های اساسی درباره تاکسی‌های اینترنتی به جایگاه راننده در مدل کسب‌وکار این پلتفرم‌ها بازمی‌گردد.

رانندگان با استفاده از خودرو و سرمایه شخصی خود وارد این چرخه اقتصادی می‌شوند. هزینه سوخت، استهلاک، تعمیر و نگهداری خودرو، بیمه، زمان و نیروی کار نیز بخش مهمی از هزینه‌های ارائه خدمت را تشکیل می‌دهد. در مقابل، پلتفرم با فراهم کردن زیرساخت نرم‌افزاری، دسترسی به مشتری و مدیریت درخواست‌ها، امکان اتصال راننده و مسافر را فراهم می‌کند.

ارائه خدمت به مسافر حاصل فعالیت هر دو طرف است و تداوم این مدل کسب‌وکار به حضور و همکاری رانندگان وابستگی دارد. با وجود این وابستگی متقابل، بخش مهمی از قواعد فعالیت، از جمله نحوه تخصیص سفر، محاسبه کمیسیون، امتیازدهی، محدودیت حساب و اعمال جریمه از سوی پلتفرم تعیین می‌شود.

از سوی دیگر، رانندگان لزوماً از تمام حمایت‌هایی که یک نیروی استخدام‌شده در یک سازمان دریافت می‌کند برخوردار نیستند؛ در حالی که بخش قابل توجهی از هزینه‌ها و ریسک‌های فعالیت اقتصادی بر عهده خودشان قرار دارد.

بحث بر سر این نیست که راننده الزاماً باید از نظر حقوقی کارمند یا شریک رسمی پلتفرم تلقی شود؛ مسئله، ضرورت تعریف روشن حقوق و مسئولیت‌های دو طرف در این همکاری اقتصادی است. قواعد تغییر کمیسیون، نحوه اعمال جریمه، امکان اعتراض، مسئولیت وصول مطالبات و جبران خسارت‌های ناشی از اختلال سامانه، از جمله موضوعاتی هستند که می‌توانند شفاف‌تر شوند.

در چنین مدلی، راننده نباید صرفاً دریافت‌کننده دستورالعمل‌های یک‌طرفه باشد؛ همان‌طور که پلتفرم نیز برای حفظ کیفیت و پایداری خدمات، به همکاری و اعتماد رانندگان نیاز دارد.

حریم خصوصی راننده؛ حق انتخاب چقدر جدی گرفته می‌شود؟

در کنار مسائل مالی و پشتیبانی، حفظ حریم خصوصی رانندگان نیز یکی از موضوعات قابل بررسی است؛ به‌ویژه درباره نمایش نام و تصویر راننده برای مسافر.

رانندگان نیز مانند سایر افراد، حق دارند درباره نحوه نمایش اطلاعات شخصی خود و میزان دسترسی دیگران به این اطلاعات حساس باشند. این موضوع برای رانندگان زن می‌تواند اهمیت بیشتری داشته باشد؛ زیرا حفظ حریم خصوصی و احساس امنیت در محیط کار، بخشی از شرایط فعالیت حرفه‌ای آن‌هاست.

یکی از پیشنهادهای قابل بررسی، فراهم کردن امکان انتخاب درباره نمایش تصویر راننده است تا هر فرد بتواند درباره نمایش عکس خود تصمیم بگیرد. در مورد نام نیز می‌توان به‌جای نمایش نام و نام خانوادگی، از کد شناسایی اختصاصی استفاده کرد؛ به‌گونه‌ای که مسافر با کد مربوط به سفر، راننده را شناسایی کند و در صورت بروز اختلاف یا شکایت، پلتفرم از طریق همان کد به اطلاعات هویتی راننده دسترسی داشته باشد.

موضوع دیگر، امکان اعلام ترجیحات راننده درباره شرایط سفر است؛ از جمله حضور مسافر در صندلی جلو، پذیرش بار و چمدان و مدیریت برخی درخواست‌ها. این موارد می‌توانند در قالب گزینه‌هایی روشن در اپلیکیشن تعریف شوند تا راننده در چارچوب قواعد پلتفرم، اختیار بیشتری درباره شرایط انجام سفر داشته باشد.

این پیشنهادها به‌ویژه از منظر تجربه رانندگان زن اهمیت دارد؛ چراکه موضوع فقط راحتی یا ترجیح شخصی نیست، بلکه به حق کنترل بر اطلاعات فردی، امنیت و احساس آرامش در محیط کار مربوط می‌شود.

پرسش این است که آیا پلتفرم‌ها در طراحی خدمات خود، به اندازه تجربه مسافر، به حریم خصوصی و امنیت راننده نیز توجه کرده‌اند؟ و آیا رانندگان برای انتخاب درباره نحوه نمایش اطلاعات شخصی و شرایط انجام سفر، اختیار کافی دارند؟

پشتیبانی مؤثر؛ فراتر از شماره تماس و ثبت تیکت

بررسی تجربه رانندگان نشان می‌دهد وجود شماره تماس، تیکت یا گفت‌وگوی آنلاین به‌تنهایی نمی‌تواند معیار کافی برای سنجش کیفیت پشتیبانی باشد. آنچه اهمیت دارد، امکان دسترسی واقعی به کارشناس، سرعت رسیدگی، شفافیت پاسخ، قابلیت اعتراض و در نهایت حل مسئله است.

در این بررسی، از یک سو اسنپ از مسیرهای ارتباطی، فرایندهای رسیدگی و شاخص‌های رضایت کاربران خود سخن گفته و از سوی دیگر، تجربه‌های میدانی مطرح‌شده نشان می‌دهد برخی رانندگان همچنان در تعیین تکلیف مطالبات یا اعتراض به تصمیم‌های سامانه با ابهام مواجه‌اند. درباره تپسی نیز روایت‌های اولیه برخی رانندگان از تجربه مثبت تماس و پیگیری حکایت دارد، اما نبود پاسخ رسمی شرکت، امکان بررسی دقیق‌تر سازوکارهای آن را محدود کرده است.

بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس چند تجربه، درباره عملکرد کلی هیچ‌یک از دو پلتفرم حکم قطعی صادر کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان وجود فرایندهای پشتیبانی را به‌تنهایی نشانه حل مؤثر مشکلات دانست.

آنچه می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت ارائه دهد، انتشار اطلاعات شفاف درباره تعداد درخواست‌های ثبت‌شده و حل‌شده، زمان متوسط رسیدگی، نتیجه اعتراض‌ها، میزان بازگشت مبالغ کسرشده و نحوه جبران خسارت‌های ناشی از خطاهای سامانه است. همچنین لازم است رانندگان بدانند اگر پاسخ اولیه پشتیبانی مشکل آن‌ها را حل نکرد، مسیر مشخص و مؤثری برای پیگیری بعدی در اختیار دارند.

در نهایت، مسئله فقط این نیست که راننده بتواند با پشتیبانی تماس بگیرد؛ مسئله این است که پس از تماس، تیکت یا ثبت اعتراض، چه اتفاقی برای مشکل او می‌افتد. در کسب‌وکاری که بدون سرمایه، زمان و مشارکت رانندگان امکان فعالیت ندارد، حمایت از این گروه نباید به پاسخ‌گویی اولیه محدود بماند؛ بلکه باید در نتیجه قابل سنجش پیگیری‌ها دیده شود.

شما هم از تجربه رانندگی با تاکسی‌های اینترنتی بگویید

اگر راننده اسنپ، تپسی یا سایر پلتفرم‌های حمل‌ونقل اینترنتی هستید، تجربه‌ها، مشکلات و پیشنهادهای خود را با زیمانیوز در میان بگذارید.

با تکمیل این پرسشنامه، به شکل‌گیری یک بانک اطلاعاتی از مسائل و مطالبات رانندگان کمک می‌کنید؛ داده‌هایی که می‌توانند مبنای گزارش‌های میدانی، پیگیری مطالبات و طرح موضوعات مهم‌تر در گفت‌وگو با پلتفرم‌ها باشند.

صدای رانندگان، بخشی از واقعیت این کسب‌وکار است.

[برای مشارکت در نظرسنجی و ثبت تجربه خود، اینجا کلیک کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا