نوسان شدید قیمت تتر در بازارهای داخلی و اعلام نوبیتکس درباره بازگرداندن برخی موقعیتهای لیکوییدشده، بار دیگر موضوع مسئولیت پلتفرمهای رمزارزی در قبال دارایی کاربران را مطرح کرده است؛ بهویژه برای پلتفرمی که پیشتر با یک حادثه امنیتی گسترده روبهرو شده و اکنون از انتشار گزارشهای اثبات اندوخته و عملکرد خود بهعنوان بخشی از مسیر شفافیت یاد میکند.
به گزارش زیمانیوز، بازار رمزارز ایران شامگاه سهشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ شاهد نوسانی غیرمعمول در قیمت تتر بود؛ نوسانی که در برخی بازارهای داخلی، قیمت این رمزارز را در فاصلهای کوتاه از محدوده ۲۵۸ تا ۲۶۰ هزار تومان به حوالی ۲۰۰ تا ۲۰۹ هزار تومان رساند و پس از آن با بازگشت سریع قیمت همراه شد.
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی سهمینو، در یکی از بازارهای داخلی قیمت تتر از حدود ۲۵۸ هزار و ۵۶۶ تومان در ساعت ۱۹ به ۲۰۸ هزار و ۹۵۰ تومان در ساعت ۱۹:۲۹ رسید؛ افتی نزدیک به ۱۹.۲ درصد در کمتر از نیم ساعت. این دادهها همچنین بازگشت قیمت به محدوده ۲۵۵ هزار تومان تا ساعت ۲۰:۴۴ را نشان میدهد.
البته این افت در همه صرافیها به یک اندازه ثبت نشده است. بنابراین نمیتوان آن را معادل کاهش ارزش جهانی تتر در برابر دلار دانست؛ موضوع مورد بحث، قیمتگذاری تتر در بازارهای تومانی داخلی و تفاوت رفتار دفتر سفارشها در پلتفرمهای مختلف است.
نوبیتکس چه واکنشی نشان داد؟
نوبیتکس در اطلاعیهای درباره نوسانات اخیر اعلام کرد قیمتها در بازارهای معاملاتی این پلتفرم بر اساس سفارشهای خرید و فروش و میزان عرضه و تقاضا شکل میگیرد. این شرکت همچنین از بررسی وضعیت بازارها، سفارشهای ثبتشده و عوامل مؤثر بر تغییرات ناگهانی قیمت خبر داد.
در اطلاعیه بعدی، نوبیتکس اعلام کرد اقدامات لازم برای اصلاح معاملات و جبران خسارت احتمالی کاربران در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس توضیح این پلتفرم، تمامی موقعیتهای تعهدی که در جریان این رخداد با قیمتی پایینتر از نرخ عادلانه اعلامشده، یعنی با احتساب تتر ۲۵۰ هزار تومانی، لیکویید شدهاند، به وضعیت پیش از لیکوییدشدن بازگردانده خواهند شد. همچنین وثیقههای لیکوییدشده مرتبط با خدمات دریافت وام که تحت تأثیر این رخداد قرار گرفتهاند، باید بازگردانده شوند.
نوبیتکس در همین اطلاعیه اعلام کرد امکان خرید و فروش، برداشت ریالی و رمزارزی و سایر خدمات این پلتفرم به وضعیت عادی بازگشته است.
این واکنش از یک سو نشان میدهد شرکت برای اصلاح پیامدهای رخداد و جبران خسارت احتمالی کاربران اقداماتی را اعلام کرده است؛ اما از سوی دیگر، چند پرسش همچنان باقی میماند: مبنای محاسبه نرخ ۲۵۰ هزار تومان چه بوده است؟ چه تعداد کاربر مشمول بازگردانی میشوند؟ چه میزان دارایی یا وثیقه باید به حساب کاربران بازگردد و آیا این فرایند بهطور کامل انجام شده است؟
اعلام بازگردانی موقعیتها با انتشار گزارش روشن از تعداد کاربران مشمول، میزان مبالغ اصلاحشده و نتیجه نهایی فرایند جبران تفاوت دارد. شفافیت در این مرحله میتواند مشخص کند که وعده اعلامشده تا چه اندازه به جبران عملی خسارت منجر شده است.
تجربه حادثه امنیتی؛ مسئولیتپذیری در عمل چگونه سنجیده میشود؟
نوبیتکس در ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ با یک حادثه امنیتی گسترده مواجه شد. این شرکت در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرد تیم فنی نشانههایی از دسترسی غیرمجاز به بخشی از زیرساختهای اطلاعرسانی و کیف پول گرم را شناسایی کرده و پس از تشخیص حادثه، دسترسیها را متوقف کرده است.
نوبیتکس در همان اطلاعیه مسئولیت حادثه را پذیرفت و اعلام کرد خسارتهای احتمالی از طریق صندوق بیمه و منابع این شرکت جبران خواهد شد.
این اطلاعیه از نظر پذیرش مسئولیت و اعلام تعهد به جبران خسارت اهمیت دارد؛ اما برای ارزیابی کامل عملکرد شرکت، صرف انتشار وعده کافی نیست. جزئیات فرایند جبران، دامنه خسارت، نحوه ارزیابی آن و مستندات قابل بررسی درباره نتیجه اقدامات انجامشده، موضوعاتی هستند که میتوانند تصویر روشنتری از نحوه مدیریت بحران ارائه کنند.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی فقط این نیست که آیا شرکت مسئولیت حادثه را پذیرفته است یا خیر؛ بلکه این است که کاربران تا چه اندازه میتوانند از نتیجه اقدامات جبرانی اطمینان پیدا کنند و آیا گزارش مستقلی برای ارزیابی این فرایند در دسترس آنها قرار میگیرد؟
جایگاه بزرگتر، انتظار پاسخگویی بیشتر
نوبیتکس در گزارش دوسالانه عملکرد سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ خود، تعداد کاربران ثبتنامشده تا پایان سال ۲۰۲۵ را ۱۱.۵ میلیون نفر و میانگین سهم بازار خود را ۵۳.۵ درصد اعلام کرده است.
این ارقام، بر اساس گزارش خود شرکت، نشاندهنده جایگاه مهم نوبیتکس در بازار مبادلات رمزارزی ایران است. چنین جایگاهی طبیعتاً مسئولیت بیشتری در زمینه پایداری خدمات، حفاظت از دارایی کاربران، اطلاعرسانی بهموقع و پاسخگویی در زمان بحران ایجاد میکند.
در پلتفرمی با این تعداد کاربر، اختلال در برداشت یا ثبت قیمتهای غیرمعمول صرفاً یک مسئله فنی داخلی نیست؛ چنین رخدادهایی میتوانند بر تصمیمهای مالی و دارایی تعداد زیادی از افراد اثر بگذارند.
نوبیتکس همچنین در مهرماه ۱۴۰۵ از انتشار دومین گواهی اثبات اندوخته خود خبر داد. این شرکت اعلام کرده است که فرایند بررسی اندوختههای ریالی و رمزارزی با همکاری هیئتی از کارشناسان رسمی دادگستری انجام شده و نتایج بررسی در صفحه اختصاصی اثبات اندوخته در دسترس کاربران قرار گرفته است.
انتشار گواهی اثبات اندوخته میتواند گامی در جهت شفافیت باشد؛ با این حال، برای ارزیابی دقیق دامنه آن باید مشخص باشد چه داراییها و تعهداتی بررسی شدهاند، روش محاسبه چه بوده و گزارش دقیقاً چه بخشهایی از وضعیت مالی پلتفرم را پوشش میدهد. اثبات اندوخته را نیز نباید بدون بررسی دامنه و روش آن، معادل حسابرسی جامع صورتهای مالی شرکت دانست.
مسئله فقط بازگشت یک عدد به حساب کاربران نیست
رخدادهای اخیر نوبیتکس یک پرسش اساسیتر را پیش روی بازار رمزارز ایران قرار میدهد: در شرایطی که کاربران دارایی و موقعیت معاملاتی خود را به یک پلتفرم میسپارند، چه سازوکار شفافی برای جبران زیان ناشی از اختلال، نوسان غیرعادی یا حادثه امنیتی وجود دارد؟
بازگرداندن موقعیتهای لیکوییدشده میتواند اقدامی ضروری برای جبران آسیب کاربران باشد، اما برای بازسازی اعتماد کافی نیست. کاربران باید بدانند چه اتفاقی افتاده، چه کسانی متضرر شدهاند، چه میزان خسارت شناسایی شده و شرکت با چه معیارهایی درباره جبران آن تصمیم گرفته است.
در بازارهای مالی، اعتماد تنها با تعداد کاربران یا سهم بازار سنجیده نمیشود؛ کیفیت پاسخگویی در روزهای بحرانی نیز بخشی از اعتبار یک پلتفرم است. نوبیتکس با دو تجربه مهم، یعنی حادثه امنیتی سال گذشته و نوسان اخیر بازار، با پرسشهایی درباره شفافیت عملکرد و نحوه صیانت از حقوق کاربران روبهروست.
پرسشهای زیمانیوز از نوبیتکس
زیمانیوز برای انعکاس دیدگاه رسمی نوبیتکس، پرسشهای خود را درباره نوسانات اخیر، جبران خسارت حادثه امنیتی و شفافیت مالی برای روابط عمومی این شرکت ارسال کرده است. تا زمان تنظیم این گزارش، پاسخی از سوی شرکت دریافت نشده است. پرسشهای اصلی به شرح زیر است:
۱. مبنای فنی و اقتصادی تعیین نرخ عادلانه ۲۵۰ هزار تومان برای اصلاح موقعیتهای لیکوییدشده چه بوده و چه تعداد کاربر و چه میزان دارایی مشمول این فرایند شدهاند؟ آیا بازگردانی تمام موقعیتها و وثیقههای مشمول بهطور کامل انجام شده است؟
۲. علت اصلی نوسانات غیرمعمول ثبتشده در بازارهای معاملاتی نوبیتکس چه بوده است؟ آیا بررسی فنی شرکت به شناسایی اختلال در سامانه معاملاتی یا عوامل مرتبط با نقدشوندگی و دفتر سفارشها منجر شده است؟
۳. درباره حادثه امنیتی خرداد ۱۴۰۴، فرایند جبران خسارت کاربران چگونه انجام شده و آیا گزارش مستقلی از میزان خسارت، منابع جبران و نتیجه نهایی این فرایند منتشر خواهد شد؟
۴. گواهی اثبات اندوخته نوبیتکس دقیقاً چه داراییها و تعهداتی را پوشش میدهد؟ آیا این شرکت برنامهای برای انتشار صورتهای مالی حسابرسیشده و گزارش مستقل جامع از وضعیت مالی و تعهدات خود دارد؟
۵. چه سازوکارهایی برای جلوگیری از تکرار زیان کاربران در شرایط نوسان شدید قیمت، محدودیت در کشف قیمت یا اختلال در خدمات معاملاتی پیشبینی شده است؟
زیمانیوز آمادگی دارد پاسخها و توضیحات رسمی نوبیتکس را دریافت و در همین گزارش یا در قالب گزارشی تکمیلی منتشر کند.
منابع
- کانال رسمی نوبیتکس در تلگرام؛ اطلاعیه درباره نوسانات اخیر بازار و اصلاح معاملات: https://t.me/s/NobitexMarket
- کانال رسمی نوبیتکس در تلگرام؛ اطلاعیه حادثه امنیتی ۲۸ خرداد ۱۴۰۴: https://t.me/s/nobitexmarket?before=2886
- کانال رسمی نوبیتکس در تلگرام؛ اطلاعیه انتشار دومین گواهی اثبات اندوخته در مهر ۱۴۰۵: https://t.me/s/nobitexmarket?before=3462
- وبسایت رسمی نوبیتکس؛ گزارش دوسالانه عملکرد ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵: https://nobitex.company/annual-report/
- سهمینو؛ دادههای قیمت تتر در بازار تومانی، ۱۹ آبان ۱۴۰۵: https://sahmino.com/learn/read/ttr-dr-nymsaaat-drsd-rykht-o-brgsht-hzar-toman
لینک کوتاه:
