بی‌ان‌پی‌ال در چند سال گذشته از یک روش تازه پرداخت به یکی از ابزارهای اثرگذار بر تجارت الکترونیکی ایران تبدیل شده است؛ ابزاری که به مصرف‌کننده امکان می‌دهد خرید خود را به تعویق بیندازد و به فروشگاه‌ها کمک می‌کند فروش بیشتری داشته باشند.
به گزارش زیمانیوز، با این حال، به نظر می‌رسد مرحله بعدی این صنعت تنها افزایش سقف اعتبار یا اضافه‌شدن فروشگاه‌های بیشتر به شبکه پذیرندگان نباشد. ایجاد سابقه اعتباری برای افراد، اتصال اعتبار به دارایی‌هایی مانند طلا و رمزارز و ورود خدمات اعتباری به زنجیره‌های تأمین، از جمله مسیرهایی است که فعالان این حوزه برای آینده آن ترسیم می‌کنند.
فراتر از اعتبار خرید
پنل بعد از BNPL چه می‌آید؟ با حضور فعالان این صنعت در فیناپ ۲۴ برگزار شد؛ در این پنل ابتدا تاثیر این صنعت بر رفتار خرید مردم بررسی شد. حامد نواب تهرانی مدیر پنل و معاون تجاری دیجی‌پی معتقد است بی‌ان‌پی‌ال‌ها در سال‌های اخیر هم پذیرش روش‌های پرداخت اعتباری را افزایش داده‌اند و هم بر رشد فروش اثر گذاشته‌اند؛ اما شکل فعالیت آنها در آینده تغییر خواهد کرد. به گفته او، بی‌ان‌پی‌ال‌ها امروز بیشتر به‌عنوان پلتفرم‌هایی شناخته می‌شوند که اعتبار در اختیار مشتری قرار می‌دهند، اما در آینده خدمات مالی می‌تواند به بخشی از خدمات اصلی پلتفرم‌ها تبدیل شود؛ تغییری که به پیش‌بینی او طی دو تا سه سال آینده پررنگ‌تر خواهد شد.
محمدمهدی فاطمیان مدیرعامل زیبال نیز معتقد است بازار هنوز با فراگیری کامل خرید اعتباری فاصله دارد. او سهم خریدهای اعتباری از کل خریدها را حدود سه تا چهار درصد عنوان کرد و این سهم را نشانه ظرفیت رشد این بازار دانست. از نگاه او، مرحله بعدی توسعه بی‌ان‌پی‌ال می‌تواند اتصال خرید اعتباری به دارایی‌های دیگر باشد؛ از جمله طلا و صندوق‌های درآمد ثابت. در چنین مدلی، اعتبار دیگر فقط به منابع مالی تأمین‌شده از سوی بانک یا پلتفرم محدود نمی‌ماند و دارایی‌های افراد نیز می‌توانند در شکل‌گیری آن نقش داشته باشند.
سابقه اعتباری؛ دارایی جدید افراد
یکی از تفاوت‌های مهمی که ممکن است در آینده این صنعت شکل بگیرد، تغییر کارکرد داده‌های حاصل از خرید اعتباری است. علیرضا شفیعی معتقد است رشد بی‌ان‌پی‌ال را نباید فقط با میزان خرید یا تعداد فروشگاه‌های متصل به این خدمات سنجید؛ بلکه ایجاد سابقه اعتباری برای افراد می‌تواند یکی از دستاوردهای مهم آن باشد.
به گفته علیرضا شفیعی مدیرعامل کیپا، اگر رفتار اعتباری افراد در طول زمان ثبت و قابل ارزیابی شود، این سابقه می‌تواند در تصمیم‌هایی فراتر از خرید نیز کاربرد پیدا کند. برای مثال، در آینده ممکن است سابقه بازپرداخت اعتبار افراد در ارزیابی توانایی آنها برای اجاره مسکن مورد توجه قرار بگیرد یا حتی برخی شاخص‌های رفتاری و اعتباری در ارزیابی قابلیت اعتماد افراد در محیط کار به کار گرفته شود.
این نگاه، بی‌ان‌پی‌ال را از یک ابزار فروش و پرداخت به یکی از منابع تولید داده اعتباری تبدیل می‌کند. البته تحقق چنین کاربردی به شکل‌گیری سازوکارهایی برای ثبت، اعتبارسنجی و استفاده معتبر از این داده‌ها وابسته است؛ موضوعی که در یادداشت‌های این پنل نیز به‌عنوان یکی از مسیرهای آینده صنعت مطرح شد.
اعتبار از دارایی‌ها و زنجیره تأمین عبور می‌کند
اتصال اعتبار به دارایی‌ها یکی دیگر از مسیرهای مطرح‌شده در این پنل بود. فاطمیان از امکان استفاده از دارایی‌هایی مانند رمزارز برای دریافت اعتبار صحبت کرد و توضیح داد که میزان اعتبار قابل پرداخت می‌تواند با توجه به نوع دارایی و میزان نوسان آن متفاوت باشد. در نمونه‌ای که در پنل مطرح شد، امکان اعطای اعتبار تا ۵۰ درصد موجودی برخی رمزارزها مورد اشاره قرار گرفت.
در کنار این مدل، توسعه اعتبار در زنجیره ارزش نیز مورد توجه قرار گرفت. علیرضا شفیعی هشدار داد که اگر بی‌ان‌پی‌ال صرفاً به‌عنوان یک ابزار پرداخت یا اعتباردهی در نقطه خرید دیده شود، افزایش تورم و نرخ ارز می‌تواند هزینه تأمین مالی آن را بالا ببرد. این هزینه ممکن است به قیمت نهایی کالا منتقل شود و هم‌زمان توان بازپرداخت مشتری را تحت تأثیر قرار دهد.
از نگاه او، راه توسعه پایدار این صنعت، ورود به زنجیره‌های مختلف کسب‌وکار است؛ به این معنا که اعتبار فقط در اختیار مصرف‌کننده نهایی قرار نگیرد و بتواند میان پذیرنده، تولیدکننده و تأمین‌کننده نیز جریان پیدا کند. در چنین شرایطی، تأمین مالی می‌تواند به‌جای تمرکز بر یک نقطه از فرایند خرید، بخش‌های بیشتری از زنجیره را پوشش دهد.
بانک‌ها رقیب‌اند یا مکمل؟
نقش بانک‌ها و پلتفرم‌های واسط در آینده این بازار نیز از موضوعات دیگر پنل بود. الفت‌نسب معتقد است ورود بانک‌ها یا شرکت‌های بزرگ به حوزه اعتبار نباید صرفاً به‌عنوان تهدیدی برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط دیده شود. از نظر او، پلتفرم‌های واسط می‌توانند با ارائه خدماتی فراتر از تأمین مالی، از جمله اعتبارسنجی و خدمات مرتبط با دارایی‌ها، ارزش مستقلی در این اکوسیستم ایجاد کنند.
فاطمیان نیز میان نقش بانک در تأمین اعتبار و نقش پلتفرم در تجربه خرید اعتباری تمایز قائل شد. به اعتقاد او، بانک‌ها می‌توانند در لایه تأمین منابع و خدمات کارت حضور داشته باشند و تجربه خرید اعتباری در لایه پلتفرم‌ها شکل بگیرد. او همچنین بر ضرورت توجه بی‌ان‌پی‌ال‌ها به بازار خرید حضوری تأکید کرد؛ بازاری که توسعه آن به اتصال شبکه‌های فروش فیزیکی وابسته است.
در همین زمینه، رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، یکی از نیازهای فعلی این خدمات را یکپارچه‌سازی تجربه مشتری و کسب‌وکارها دانست. به گفته او، نرخ تأمین مالی، فرایند احراز هویت و اعتبارسنجی و یکپارچه‌نبودن خدمات در پلتفرم‌ها از جمله مسائلی هستند که باید در مدل فعلی اصلاح شوند. او همچنین تأکید کرد که اعتبارسنجی نباید بدون توجه به تفاوت وضعیت مالی افراد و با یک الگوی یکسان انجام شود.
هوش مصنوعی؛ ابزار تحلیل، نه تصمیم‌گیرنده
هوش مصنوعی نیز در این پنل به‌عنوان یکی از ابزارهای مؤثر بر آینده اعتبارسنجی مطرح شد. کیوان کفایی، مدیرعامل مهرکام مارکت، معتقد است تحلیل رفتار مشتری با کمک هوش مصنوعی می‌تواند در لحظه خرید به مشتری و پذیرنده کمک کند و تصمیم‌گیری درباره ارائه اعتبار را دقیق‌تر کند.
فاطمیان نیز کاربرد هوش مصنوعی را در تحلیل داده‌ها و کمک به تصمیم‌سازی می‌داند، اما تأکید می‌کند که این فناوری نباید تصمیم‌گیرنده نهایی باشد.
مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده در این پنل نشان می‌دهد آینده بی‌ان‌پی‌ال فقط به بزرگ‌ترشدن بازار خرید قسطی وابسته نیست. اگر این خدمات بتوانند به سابقه اعتباری قابل استفاده، دارایی‌های افراد و زنجیره‌های تأمین متصل شوند، نقش آنها از تأمین مالی یک خرید مشخص فراتر می‌رود. در این صورت، مسئله اصلی دیگر فقط این نخواهد بود که مشتری از کدام فروشگاه و با چه سقف اعتباری خرید می‌کند؛ بلکه این خواهد بود که اعتبار چگونه در بخش‌های مختلف اقتصاد ایجاد و جابه‌جا می‌شود.
لینک کوتاه: